Πέμπτη, 14 Ιανουαρίου 2016

Μικρές, Γυμνές Αλήθειες. Μια επιλογή από τα αποφθέγματα του Λα Ροσφουκώ





Το πνεύμα, από αδράνεια και οκνηρία, προσηλώνεται συνήθως μονάχα σε ό,τι εύκολο και ευχάριστο του είναι: η τάση αυτή θέτει διαρκώς όρια στη γνώση μας· ποτέ κανείς δεν μόχθησε να εκτείνει το μυαλό του, να το πάει μακρύτερα από τα όριά του.

Θα κοκκινίζαμε συχνά και για τις ευγενέστερές μας πράξεις, εάν μπορούσε ο κόσμος να υποπτευθεί τ’ αληθινά τους κίνητρα.

Η αρετή δεν θα πήγαινε τόσο μακριά αν δεν της έκανε παρέα στο δρόμο της η ματαιοδοξία.

Η ιδιοτέλεια μιλάει γλώσσες κάθε λογής και παίζει πληθώρα ρόλων – ως κι αυτόν της ανιδιοτέλειας.

Λίγοι οι λογικοί, νομίζουμε· και θεωρούμε λογικούς εκείνους μόνο που συμμερίζονται τη γνώμη μας.

Σπεύδουμε να επικρίνουμε των αλλωνών τα λάθη, δύσκολα όμως τα χρησιμοποιούμε προκειμένου τα δικά μας να διορθώσουμε.

Με ορισμένες καλές ιδιότητες συμβαίνει ό,τι και με τις αισθήσεις· εκείνοι που τις στερούνται μήτε να τις διακρίνουνε μπορούν μήτε να τις καταλάβουν.

Ο έρωτας ο αληθινός σαν τα φαντάσματα είναι· όλοι μιλούν γι’ αυτόν, λίγοι τον έχουν δει.

Η ελπίδα και ο φόβος είναι αχώριστοι, και δεν υπάρχει φόβος χωρίς ελπίδα μήτε ελπίδα δίχως φόβο.


***


Λόγια ενός ανθρώπου που έσκαψε δίχως φόβο στα μύχια της ανθρώπινης φύσης – ό,τι και αν σημαίνει αυτή η τελευταία. Ενός ευγενούς του 17ου αιώνα που κάποια στιγμή κουράστηκε να σκαρφαλώνει σε αυτή την αδιάκοπη, ανελέητη σκάλα της κοινωνικής φιλοδοξίας, όμοια τότε όπως και τώρα · είχε, βλέπετε, διακρίνει τη λίγδα πάνω στα σκαλοπάτια, τη σκόνη κάτω απ’ το πολυτελές χαλί. Είχε δει τον άνθρωπο γυμνό και ήταν αδύνατο πια να τον φανταστεί με ρούχα και κοσμήματα – διέκρινε πλέον την υποκρισία πίσω από τα τελευταία. Υποκρισία όχι μόνο απέναντι στους άλλους, μα συχνά, απέναντι και στον ίδιο τον εαυτό μας.

Ο λόγος για τον Φραγκίσκο τον ΣΤ΄, Πρίγκιπα του Μαρσιγιάκ, δεύτερο Δούκα του Λα Ροσφουκώ – ο οποίος, εν συντομία, έγινε γνωστός απλά ως Λα Ροσφουκώ! Η ζωή του ήταν γεμάτη περιπέτειες – από μόνη της θα μπορούσε να αποτελέσει το θέμα κάποιου μυθιστορήματος ή μιας ταινίας. Ζώντας τις μηχανορραφίες της γαλλικής Αυλής του Λουδοβίκου ΙΓ’, της συζύγου του, Άννας της Αυστριακής και του περιβόητου Καρδινάλιου Ρισελιέ, συμμετέχοντας στο περιπετειώδες κλίμα μιας εποχής όπου η ραδιουργία ήταν νόμος και ο νόμος εξουσία, συμμετέχοντας σε μάχες και πολέμους, σε έρωτες και ρομάντζα με μεγάλες κυρίες των καιρών του, ο Λα Ροσφουκώ γνώρισε σε βάθος την κωμωδία των ανθρωπίνων πραγμάτων. Και όταν κάποια στιγμή, κουρασμένος, παραιτήθηκε απ’ το ατέρμονο αυτό παιχνίδι, αποφάσισε να γράψει· να εξωτερικεύσει γραπτώς όσα ήταν αδύνατο να εκφράσει με άλλο τρόπο.

Κάπως έτσι δημιουργήθηκαν, εν έτει 1664, τα περίφημα «Αξιώματά» του. Μια συλλογή αποφθεγμάτων και μικροσκοπικών, στην πλειοψηφία τους, γνωμικών, τα οποία περιγράφουν την ανθρώπινη κατάσταση δίχως καμία απολύτως διάθεση εξιδανίκευσης. Η ιδιοτέλεια, η φιλαυτία, η ματαιοδοξία, το συμφέρον, τα πάθη και η τύχη – αυτά κινούν τον άνθρωπο, αν όχι εξ’ ολοκλήρου, σίγουρα περισσότερο απ’ όσο θα ήθελε να νομίζει. «Οι αρετές μας συνήθως είναι κακίες μεταμφιεσμένες», υποστήριζε ο Λα Ροσφουκώ, ξεγυμνώνοντας τους κώδικες ηθικής και τον καθωσπρεπισμό απ’ το υποκριτικό περίβλημά τους. Η επιρροή που άσκησε σε μεταγενέστερους συγγραφείς, με σημαντικότερο όλων τον Φρειδερίκο Νίτσε, υπήρξε καταλυτική.

Και με τα κείμενά του αυτά ο Λα Ροσφουκώ απέδειξε γιατί η πένα είναι ισχυρότερη απ’ το ξίφος.


Λα Ροσφουκώ


Σκοπός του Λα Ροσφουκώ δεν ήταν να απομυζήσει τον άνθρωπο από κάθε τί ευγενικό και άξιο μέσα του· δεν υπήρξε μηδενιστής ή πεσιμιστής. Η εξυπνάδα, τόνιζε, συνίσταται στην αναγνώριση της ορθής αξίας των πραγμάτων. Κοινώς, να λέμε τα σύκα-σύκα και τη σκάφη-σκάφη, όπως αναφέρει και η γνωστή παροιμία. Σ’ έναν κόσμο στον οποίο βασιλεύει η υποκρισία του φαίνεσθαι, το ένστικτο του μιμητισμού και η ανουσιότητα των κάλπικων αγαθών, συχνά χάνουμε την ουσία μέσα από τα μάτια μας. Φτάνουμε να υποκρινόμαστε οι ίδιοι στους εαυτούς μας. Κοιτάζουμε διαρκώς ψηλά, αγνοώντας το χώμα – και τη σκόνη και τη λάσπη – που πατούν τα πόδια μας. Βιαζόμαστε να δείξουμε το δάχτυλο, να κατηγορήσουμε άλλους, να υπεραμυνθούμε για ιερά και δίκαια, να υπερασπίσουμε τις ανώτερές μας αρετές και τα ευγενή αισθήματά μας – αποφεύγοντας όμως την αυτοκριτική, δίχως να κοιτάζουμε μέσα στον ίδιο τον εαυτό μας.

Μα αν το κάνουμε – αν αναγνωρίσουμε τις αρνητικές όψεις του εαυτού μας, το ίδιο όπως και τις θετικές· ίσως τότε να μην γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι· μα θα έχουμε γίνει περισσότερο ειλικρινείς. Περισσότερο έντιμοι. Γιατί αποδέχεται καλύτερα τη γύμνια εκείνος που την βλέπει όπως είναι – δίχως εξωραϊσμούς, με τα καλά και τα κακά της.

Και αν ο Λα Ροσφουκώ έγραφε πριν τέσσερις σχεδόν αιώνες, μην έχετε καμιά αμφιβολία: και σήμερα οι άνθρωποι φοβόμαστε τη γύμνια μας, το ίδιο όπως και τότε. Γι’ αυτό την καλλωπίζουμε και την επεξεργαζόμαστε και την ντύνουμε με τα ωραιότερα των ρούχων – ενίοτε φτάνουμε να αρνηθούμε πως υπάρχει.

Τα «Αξιώματα» του Λα Ροσφουκώ κυκλοφορούν σε ελληνική μετάφραση από τις εκδόσεις Ερατώ, σε μετάφραση Γιώργου Ίκαρου-Μπαμπασάκη. Από τα 641 συνολικά αξιώματα-αποφθέγματα του βιβλίου, επέλεξα 83 και σας τα παρουσιάζω.

Τα λόγια που ακολουθούν ανήκουν στον αξιότιμο κύριο Λα Ροσφουκώ. Ας αφεθούμε στη δύναμη της πένας του.






Λα Ροσφουκώ – Επιλογή από τα «Αξιώματα»



Τα πάθη συχνά γεννούν τ’ αντίθετά τους πάθη· η φιλαργυρία, μερικές φορές, τη σπατάλη γεννάει· και η σπατάλη, τη φιλαργυρία. Γίνεται συχνά κανείς αποφασιστικός από αδυναμία, και τολμηρός από δειλία.


Αν δεν είχαμε ελαττώματα, δεν θα μας προξενούσε ηδονή τόσο πολύ να εντοπίζουμε ελαττώματα στους άλλους.


Η ιδιοτέλεια μιλάει γλώσσες κάθε λογής και παίζει πληθώρα ρόλων – ως κι αυτόν της ανιδιοτέλειας.


Δεν έχουμε το σθένος ν’ ακολουθήσουμε τη λογική μας ως τις έσχατες συνέπειές της.


Ποτέ δεν είμαστε τόσο ευτυχισμένοι όσο φανταζόμαστε· ποτέ δεν είμαστε τόσο δυστυχισμένοι όσο νομίζουμε.


Όσο μεγάλα πλεονεκτήματα και να χαρίζει, δεν είναι η Φύση από μόνη της, αλλά η Φύση και η Τύχη μαζί που κάνουνε τους ήρωες.


Ο έρωτας ο αληθινός σαν τα φαντάσματα είναι· όλοι μιλούν γι’ αυτόν, λίγοι τον έχουν δει.


Δεν βρέθηκε μεταμφίεση ικανή να κρατήσει για πολύ τον έρωτα κρυφό όταν υπάρχει, και ούτε τέχνημα ικανό να τον προσποιηθεί όταν δεν υπάρχει.


Αυτό που οι άνθρωποι «φιλία» ονόμασαν είναι απλώς αμοιβαιότητα συμφερόντων, ανταλλαγή καλών υπηρεσιών· τίποτ’ άλλο, τελικά, παρά ένας εμπορικός διακανονισμός μέσω του οποίου πάντα η φιλαυτία κάτι θα αποκομίσει.


Η φιλαυτία μεγεθύνει ή σμικρύνει στα μάτια μας τις καλές ιδιότητες των φίλων μας ανάλογα με την ικανοποίηση που μας προσφέρουν· κρίνουμε την αξία τους από το πώς τα πάνε μαζί μας.


Η κοινωνική ζωή δεν θα βαστούσε για καιρό αν ο ένας δεν ήτανε, κατά καιρούς, του άλλου το κορόιδο.



William Hogarth - Marriage A-la-Mode 4, The Toilette


Το μυαλό· αυτό το αιώνιο κορόιδο της καρδιάς!


Δεν προσφέρουμε τίποτα πιο απλόχερα, όσο τις συμβουλές μας.


Αν, καμιά φορά, αντιστεκόμαστε στα πάθη μας, συμβαίνει επειδή αυτά δεν είναι και τόσο δυνατά, και όχι επειδή είμαστε δυνατοί εμείς.


Οι δολιότητες και οι προδοσίες δεν προέρχονται παρά από την έλλειψη ικανοτήτων.


Υπάρχουν άνθρωποι που δεν θα είχαν ποτέ τους ερωτευτεί αν δεν είχαν ακούσει να γίνεται λόγος περί έρωτος.


Πολλές φορές κάνουμε επαίνους δηλητηριώδεις που αποκαλύπτουνε δολίως, σ’ εκείνους που επαινούμε, ορισμένα ελαττώματα που δεν θα τολμούσαμε με άλλους τρόπους να επισημάνουμε.


Η τύχη από πολλά μας θεραπεύει ελαττώματα που η λογική δεν θα μπορούσε ποτέ να θεραπεύσει.


Η ελπίδα όσο και αν μια ψεύτρα ξελογιάστρα είναι, στο τέρμα της ζωής από ένα μονοπάτι ευχάριστο μας οδηγεί.


Είναι καλύτερα να χρησιμοποιούμε το μυαλό μας προκειμένου να υπομένουμε τις αναποδιές που μας τυχαίνουν παρά προκειμένου να προβλέπουμε εκείνες που ενδέχεται να μας συναντήσουν.


Οι δήθεν κύριοι είναι άνθρωποι που τα ελαττώματά τους, τόσο από τους άλλους όσο κι από τον εαυτό τους, κρύβουν. Οι αληθινοί κύριοι είναι όσοι τα ξέρουν στην εντέλεια και τα αναγνωρίζουν.


Η αρετή δεν θα πήγαινε τόσο μακριά αν δεν της έκανε παρέα στο δρόμο της η ματαιοδοξία.


Υπάρχουν άνθρωποι που τα ελαττώματα τους πάνε, κι άλλοι που λιγότερο χαριτωμένους οι αρετές τους κάνουν.


Η αγάπη για τη φήμη, ο φόβος της ατίμωσης, τα σχέδια πλουτισμού, ο πόθος να κάνεις τη ζωή σου άνετη και απολαυστική, καθώς και η παρόρμηση τους άλλους να ταπεινώνεις, είναι συχνά οι αιτίες της ανδρείας, της τόσο φημισμένης στους ανθρώπους.


Η τέλεια ανδρεία συνίσταται στο να κάνεις δίχως μάρτυρες αυτό που θα ‘σουν ικανός να κάνεις μπροστά στον κόσμο όλο.






Λίγα τ’ ακατόρθωτα· δεν μας λείπουν τα μέσα κάτι για να πετύχουμε, η επιμέλεια και η επιμονή μας λείπουν.


Η υπέρτατη εξυπνάδα· άψογα να γνωρίζεις των πραγμάτων την αξία.


Τίποτα δεν είναι τόσο μεταδοτικό όσο το παράδειγμα, και δεν κάνουμε κάποιο μεγάλο καλό ή κάποιο μεγάλο κακό, δίχως να εμπνεύσουμε κάτι το παρόμοιο. Τις καλές πράξεις από άμιλλα μιμούμαστε και τις κακές λόγω της έμφυτης μνησικακίας μας, που η αιδώς αιχμάλωτη κρατούσε ενώ τώρα το παράδειγμα την ελευθερώνει.


Αυτό που γενναιοδωρία αποκαλούμε είναι, το πιο συχνά, η ματαιοδοξία του προσφέρειν, που μας αρέσει πιο πολύ από εκείνο που προσφέρουμε.


Η λύπηση είναι συχνά η αίσθηση των δικών μας δεινών μες στα δεινά των άλλων· μια επιδέξια προνοητικότητα είναι απέναντι στις αναποδιές που μπορούνε να μας τύχουν· δίνουμε στους άλλους τη βοήθειά μας ώστε κι αυτοί να μας βοηθήσουν σε παρόμοιες περιστάσεις, και οι υπηρεσίες αυτές που τους παρέχουμε δεν είναι παρά δώρα που προκαταβολικά στον εαυτό μας δίνουμε.


Η νιότη είναι μια μέθη αδιάκοπη· είναι ο πυρετός της λογικής.


Η χάρη του καινούργιου στον έρωτα είναι ό,τι και η στιλπνότητα της φρεσκάδας στα φρούτα· δίνει μια γυαλάδα που σβήνει εύκολα και που δεν επανέρχεται ποτέ.


Στον έρωτα η απουσία μειώνει τα μέτρια πάθη και εντείνει τα μεγάλα, όπως ο άνεμος που σβήνει το κερί αλλά φουντώνει τη φωτιά.


Ορισμένοι κακοί θα ήταν λιγότερο επικίνδυνοι αν τίποτα το καλό δεν απέμενε εντός τους.


Εκείνους που καθόλου δεν εκτιμούμε, δύσκολα τους αγαπάμε· αλλά κι εκείνους που εκτιμούμε κι από τον εαυτό μας πιο πολύ, πάλι δύσκολα τους αγαπάμε.


Πολλοί περιφρονούν το χρήμα· λίγοι ξέρουνε να το δίνουνε απλόχερα.


Η ιδιοτέλεια, που τόσο την μέμφονται για όλα τα εγκλήματά μας, συχνά αξίζει να επαινεθεί και για τις πράξεις τις καλές μας.


Είναι θαυμαστό μέσα σου σπουδαίος να αισθάνεσαι· είναι, όμως, γελοιοδέστατο στους άλλους τον σπουδαίο να παριστάνεις.






Η μετριοφροσύνη αναγορεύτηκε αρετή, για να μετριάζεται των σπουδαίων η φιλοδοξία και να παρηγορούνται οι μέτριοι για τη λιγοστή τους τύχη και αξία.


Έρχονται, καμιά φορά, στη ζωή κάτι αναποδιές που μονάχα όσοι λιγάκι τρέλα έχουνε, ξέρουν να τους ξεφύγουν.


Οι εραστές κι οι ερωμένες δεν πλήττουνε ποτέ· μιλάνε διαρκώς για τους εαυτούς τους.


Στη ζήλια υπάρχει περισσότερη φιλαυτία παρά έρωτας.


Δεν μπορούν, επί μακρόν, να διατηρηθούν τα αισθήματα που οφείλουμε να τρέφουμε προς τους φίλους μας και όσους καλό μας κάνουν, εάν τον εαυτό μας ελεύθερο θεωρούμε να θίγει κάθε τόσο τα ελαττώματα και τις ατέλειές τους.


Παραδεχόμαστε ορισμένα ασήμαντα ελαττώματά μας, για να πείσουμε τους άλλους έτσι πως δεν έχουμε μεγάλα.


Όσο αγαπάμε, συγχωράμε.


Οι γυναίκες είναι λιγότερο ικανές τη φιλαρέσκεια παρά τα πάθη τους να συγκρατήσουν.


Με ορισμένες καλές ιδιότητες συμβαίνει ό,τι και με τις αισθήσεις· εκείνοι που τις στερούνται μήτε να τις διακρίνουνε μπορούν μήτε να τις καταλάβουν.


Όπως και τα φυτά, έτσι και οι άνθρωποι έχουν κρυμμένες ιδιότητες που μονάχα η τύχη φέρνει στο φως.


Λίγοι οι λογικοί, νομίζουμε· και θεωρούμε λογικούς εκείνους μόνο που συμμερίζονται τη γνώμη μας.


Τις πιο πολλές φορές, επαινούμε ανεπιφύλακτα αυτούς που μας θαυμάζουν.


Οι περισσότερες ενάρετες γυναίκες είναι κρυμμένοι θησαυροί, που είναι ασφαλείς γιατί δεν τους αναζήτησε κανείς.


Είναι σχεδόν πάντα φταίξιμο του εραστή το ότι δεν συνειδητοποιεί πότε έπαψε η ερωμένη να τον αγαπά.


Bartholomeus van der Helst - Anna du Pire as Granida


Οι περισσότεροι νέοι νομίζουν πως είναι αεράτοι, ενώ δεν είναι παρά αναιδέστατοι και άξεστοι.


Ο φθόνος διαλύεται απ’ την αληθινή φιλία· η φιλαρέσκεια, απ’ την αληθινή αγάπη.


Η βία που ασκείς στον εαυτό σου για να μείνεις πιστός σε ό,τι αγαπάς, δεν αξίζει πιο πολύ από την ίδια την απιστία.


Θεωρούν τυφλή την Τύχη όσοι δεν ευνοούνται απ’ αυτήν.


Θα ‘πρεπε να φερόμαστε στην τύχη όπως και στην υγεία· να την απολαμβάνουμε όταν είναι καλή, να την υπομένουμε όταν είναι κακή, και να μην καταφεύγουμε σε δραστικά αντίδοτα παρά μονάχα όταν η ανάγκη είναι απόλυτη.


Θα κοκκινίζαμε συχνά και για τις ευγενέστερές μας πράξεις, εάν μπορούσε ο κόσμος να υποπτευθεί τ’ αληθινά τους κίνητρα.


Στον έρωτα αυτός που πρώτος θεραπεύεται, θεραπεύεται καλύτερα.


Λίγοι ξέρουν να γερνούν.


Συγχωρούμε εύκολα τους φίλους μας εφόσον τα ελαττώματά τους δεν μας αφορούν.


Ευκολότερα τον άνθρωπο-εν-γένει τον γνωρίζεις, παρά κάποιον συγκεκριμένο άνθρωπο.


Η Τύχη και η Ιδιοτροπία τον κόσμο κυβερνούν.


Στη φιλία, όπως και στον έρωτα, είμαστε συχνά πιο ευτυχισμένοι εξαιτίας όσων δεν ξέρουμε, παρά όσων γνωρίζουμε.


Στα μεγάλα εγχειρήματα, θα ‘πρεπε να συγκεντρώνεσαι όχι τόσο στο να δημιουργείς τις ευκαιρίες όσο στο να επωφελείσαι από εκείνες που σου προκύπτουν.


Θα ‘ταν καλύτερα για μας ν’ αφήνουμε όπως είμαστε να μας δουν από το να πασχίζουμε να εμφανιστούμε όπως δεν είμαστε.


Ποτέ δεν ποθούμε παθιασμένα ό,τι μέσω της λογικής μονάχα ποθούμε.


Στις πρώτες ερωτικές τους περιπέτειες, οι γυναίκες ερωτευμένες με τον εραστή τους είναι· στις μετέπειτα, είναι ερωτευμένες μονάχα με τον έρωτα.


Η επιθυμία για συμπόνια ή θαυμασμό είναι, συνήθως, το βασικό κίνητρο της εμπιστοσύνης μας προς τους άλλους.






Το πνεύμα, από αδράνεια και οκνηρία, προσηλώνεται συνήθως μονάχα σε ό,τι εύκολο και ευχάριστο του είναι: η τάση αυτή θέτει διαρκώς όρια στη γνώση μας· ποτέ κανείς δεν μόχθησε να εκτείνει το μυαλό του, να το πάει μακρύτερα από τα όριά του.


Πιο πολύ στο πνεύμα τεμπελιάζουμε παρά στο σώμα.


Ορισμένοι τόσο ρηχοί και επιπόλαιοι είναι, που καταντούν ανίκανοι να έχουν αληθινά ελαττώματα ή προσόντα αυθεντικά.


Ορισμένοι νιώθουν τόσο πλήρεις που, όταν είναι ερωτευμένοι, καταφέρνουν με το ίδιο τους το πάθος πιο πολύ να ‘ναι απασχολημένοι, παρά με την αγαπημένη τους.


Εκείνοι που υπερτιμούν την υψηλή καταγωγή τους δεν εκτιμούνε αρκετά τις απαρχές της.


Ως θνητοί που είμαστε, όλα τα φοβόμαστε· όλα, πάλι, τα ποθούμε, ωσάν αθάνατοι να είμαστε.


Η ελπίδα και ο φόβος είναι αχώριστοι, και δεν υπάρχει φόβος χωρίς ελπίδα μήτε ελπίδα δίχως φόβο.


Δεν θα ‘πρεπε να θιγόμαστε όταν οι άλλοι μας κρύβουν την αλήθεια, μια που κι εμείς τόσο συχνά από εμάς την κρύβουμε.


Σπεύδουμε να επικρίνουμε των αλλωνών τα λάθη, δύσκολα όμως τα χρησιμοποιούμε προκειμένου τα δικά μας να διορθώσουμε.


Οι εραστές δεν βλέπουν της ερωμένης τα ψεγάδια παρά μονάχα αφού η έκσταση σβήσει και χαθεί.


Είναι πιο δύσκολο να κρύβεις τα αισθήματα που έχεις, παρά να επιδεικνύεις εκείνα που δεν έχεις.


Αφού ο ολιγαρκής, ο ευτυχέστερος είναι των ανθρώπων, οι μεγάλοι και οι φιλόδοξοι είναι οι πλέον δυστυχείς, μια που αμέτρητα είναι τα αγαθά που τους χρειάζονται για να τους δώσουν ευτυχία.


Πριν με σφοδρότητα κατιτί ποθήσουμε, θα ‘ταν καλό να δούμε ποια είναι η ευτυχία εκείνου που ήδη το κατέχει.



Τελικά, λίγα θα επιθυμούσαμε διακαώς, αν στ’ αλήθεια ξέραμε τι θέλουμε.



9 σχόλια:

  1. Κούνελε, ένα ακόμα δοκίμιο τέχνης και παιδείας στο ιστολόγιό σου. Εντάξει, νομίζω, πλέον, η ποιότητα της δουλειάς σου δεν καλύπτεται με 1-2 απλά λόγια σε κάποιες γραμμές.
    Τούτο το ιστολόγιο νομίζω ότι είναι ακαδημαϊκός χώρος.
    Καλή συνέχεια φίλε και απολαμβάνω τη δουλειά σου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πάντα με τιμούν τα λόγια σου, Γιάννη. Να 'σαι καλά.

      Διαγραφή
  2. Αφού συνυπογράψω όσα γράφει ο προλαλήσας, προσθέτω ότι ο Λα Ροσφουκώ ήταν ένας ειλικρινής και σοφός άνθρωπος σε μια εποχή ασφυκτικής υποκρισίας. Ήταν όμως και τυχερός, αφού γεννήθηκε αριστοκράτης και όχι αγρότης. Επειδή τότε, ίσως να έχανε το κεφάλι του.
    Με αυτό δεν θέλω φυσικά να υποτιμήσω τον Λα Ροσφουκώ: ελάχιστοι ήταν οι αριστοκράτες που πρόσφεραν κάτι στην ανθρωπότητα εκτός από τα απόβλητά τους.
    Καλό σου βράδυ, Κούνελε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Θα έλεγα πως το σχόλιό σου, φίλε Λωτοφάγε, συμπληρώνει ιδανικά το κείμενο. Ακόμα και ως αριστοκράτης δεν ρίσκαρε και λίγα, εξωτερικεύοντας αυτές τις σκέψεις - φυσικά αν είχε γεννηθεί σε άλλη τάξη, δεν θα είχε καμία ελπίδα... Καλή σου νύχτα!

      Διαγραφή
  3. Στην προσπάθειά του ο άνθρωπος να ενσωματωθεί στην κοινωνία ξοδεύει τη ζωή του πασχιζοντας για τις μάσκες που φορά, μην τολμώντας κάποτε να αντικρίσει την ίδια του τη γύμνια. Τον αληθινό εαυτό του. Υποκρινόμενος ακόμη και στον ίδιο του τον εαυτό πως δεν είναι αυτός μα κάποιος άλλος, υποτίθεται καλύτερος και σπουδαιότερος, κάποτε το πιστεύει κιόλας. Πρόκειται για ψευδαισθησιακή κατάσταση από την οποία είναι απλό μα και συνάμα δύσκολο να βγει. Ζει με γνώμονα τη γνώμη των άλλων αντλώντας ικανοποίηση μόνο αν γίνεται αρεστός από όλους. Πρόσωπο με προσωπείο και χωρίς προσωπικότητα. Αυτός είναι ο μαζάνθρωπος. Ξεχνώντας ποιος πραγματικά είναι γίνεται ένας ξένος για τον εαυτό του. Παρατήρησα τον ξένο σε ξένη χώρα του Χάινλάιν στην εικόνα, μου άρεσε πολύ αυτό. Σίγουρα δεν τοποθετήθηκε εκεί τυχαία, έχει μεγάλη σχέση με το θέμα του εαυτού. Πολύ καλό και λατρεύω το συγκεκριμένο εξώφυλλο. Επίσης τα του έρωτα αποφθέγματα του λα Ροσφουκω εύστοχα κι αυτά. Ένα γεια και από μένα :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Νομίζω δεν χρειάζεται να προσθέσω κάτι στο σχόλιό σου, Γιώτα. Αναλυτικό και εύστοχο. Θα σου στείλω μόνο την ευχή μου για ένα όμορφο βράδυ Σαββάτου. Cheers!

      Διαγραφή
  4. " «Οι αρετές μας συνήθως είναι κακίες μεταμφιεσμένες», υποστήριζε ο Λα Ροσφουκώ, ξεγυμνώνοντας τους κώδικες ηθικής και τον καθωσπρεπισμό απ’ το υποκριτικό περίβλημά τους. "
    Ταυτίζομαι σε αρκετά από όσα λέει στα αποφθέγματά του - όχι σε πολλά, όμως σε κάποια όπως στο παραπάνω έχω μερικές ενστάσεις. Αν και το παραπάνω το εξηγείς στην πορεία του κειμένου σου, λέγοντας ότι δεν ήταν μηδενιστής ή πεσιμιστής κλπ, πιστεύω ότι σε μεγάλο βαθμό δεν δίνει σημασία σε κάτι απόλυτα καθοριστικό για τη διάκριση των γνήσιων αρετών και όχι εκείνων που θα τις χαρακτηρίζαμε μεταμφιεσμένες κακίες - υπάρχουν σίγουρα σε μεγάλο βαθμό κι αυτές. Αυτό το κάτι είναι η καρδιά, η οποία δεν λαθεύει σχεδόν ποτέ. Αυτό που αισθανόμαστε κάθε φορά βαθιά μέσα μας είναι η αλήθεια μας και σε αυτή πρέπει να ανατρέχουμε όταν ανιχνεύουμε τον εαυτό μας θέλοντας να σιγουρευτούμε γι' αυτό που σκεφτόμαστε ή πράττουμε σε διάφορες περιστάσεις της ζωής μας ή ακόμα και σε όσα λέμε ότι αποτελούν τον αξιακό μας κώδικα.
    Ένα καλό παράδειγμα που θα μπορούσα να αναφέρω είναι τα λόγια του για την φιλία: " Αυτό που οι άνθρωποι «φιλία» ονόμασαν είναι απλώς αμοιβαιότητα συμφερόντων, ανταλλαγή καλών υπηρεσιών· τίποτ’ άλλο, τελικά, παρά ένας εμπορικός διακανονισμός μέσω του οποίου πάντα η φιλαυτία κάτι θα αποκομίσει."
    Μάλλον τέτοιες φιλίες έκανε στην ζωή του, γι' αυτό έβγαλε αυτό το συμπέρασμα. Φυσικά και πολλοί άνθρωποι με αυτό τον τρόπο κάνουν φιλίες, όμως δεν είναι αυτό η φιλία κι εδώ η καρδιά είναι η μόνη που μπορεί να δώσει μια καλή απάντηση. Έχω δει ανθρώπους να προσφέρουν τον εαυτό τους με απόλυτη ειλικρίνεια σε φίλους, όταν εκείνοι τους είχαν ανάγκη κι αυτό χωρίς ανταλλάγματα, ούτε καν να περιμένουν ένα "ευχαριστώ" ή μάλλον να το θεωρούν ντροπή να τους εκφραστεί.

    Σε πολλά έχει δίκιο φυσικά για πολύ μεγάλο μέρος των ανθρώπων, αλλά είναι άδικο για όλους τους υπόλοιπους.
    Αυτά. Θα μπορούσα να πω κι άλλα, όμως δεν έχω χρόνο τώρα.
    Σηκώνει μεγάλη συζήτηση το θέμα και επιφυλάσσομαι...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Κι όμως, Γλαύκη, η "απόλυτη προσφορά" που αναφέρεις σε φίλους, "χωρίς ανταλλάγματα" δε σημαίνει πως δεν αποκομίζει ΟΝΤΩΣ κάποιο αντάλλαγμα εκείνος που κάνει αυτήν την προσφορά! Ακόμα και αν είναι συναισθηματικού ή ηθικού τύπου. :)

      Ο Λα Ροσφουκώ έκανε κάτι που σχεδόν κανείς δεν έκανε στην εποχή του: ανέδειξε τον παράγοντα "προσωπικό κέρδος" που ελλοχεύει πίσω από τόσες και τόσες πράξεις των ανθρώπων. Και ουκ ολίγοι ψυχολόγοι, σήμερα, θα επιβεβαίωναν τα λόγια του. Ακόμα και όταν δείχνει να υπερβάλλει, ή να γενικεύει πολύ.

      Στην ιστορία των ιδεών και του πνεύματος, εξάλλου, τόσοι και τόσοι εξύμνησαν τις "ανώτερες αρετές", στο όνομα των οποίων τόση και τόση υποκρισία έχει συσσωρευτεί ανά τους αιώνες. Όταν εμφανίζεται, που και που, ένα πνεύμα κριτικής και αμφισβήτησης, ακόμα και για εκείνες τις "ανώτερες των αρετών", κακό δεν κάνει. Σπρώχνει προς μεγαλύτερη αυτογνωσία - και ξεχωρίζει τις γνήσιες αρετές από τις κάλπικες.

      Θα κλείσω με ένα ακόμα απόφθεγμα του Λα Ροσφουκώ - το οποίο δεν συμπεριέλαβα στο κυρίως κείμενο, μα ας υπάρχει εδώ, στα σχόλια. Θα διαπιστώσεις πως δεν περιέχει αυτόν τον κυνισμό των υπολοίπων - πως ο εμπνευστής του αφήνει ένα παράθυρο ανοιχτό για κάτι γνήσιο, κάτι ουσιώδες, κάτι αυθεντικό:

      "Ο φθόνος διαλύεται απ' την αληθινή φιλία· η ιδιοτέλεια απ' την αληθινή αγάπη". (Λα Ροσφουκώ, Αξίωμα 376)

      Διαγραφή
  5. Πολύ χάρηκα που γνώρισα τον Ροσφουκώ, βέβαια δύσκολα να συγκρατήσω το όνομά του.
    Τελικά είμαστε τόσο ίδιοι οι άνθρωποι παντού και πάντα. Κακώς παίρνουμε τον χρόνο τόσο σοβαρά, τίποτα δε μας χωρίζει από τους ανθρώπους του τότε, μονάχα η τεχνολογία και οι επιστήμες.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

You Might Also Like

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...