Κυριακή, 22 Απριλίου 2018

Ο μικρός καθημερινός φασισμός





Εκατό μικροί φασισμοί άραγε συνθέτουν ένα μεγάλο φασισμό;

Ας διευκρινίσω όμως τι εννοώ με τα επίθετα «μικρός» και «μεγάλος». Ο «μικρός, καθημερινός φασισμός», όπως τον φαντάζομαι, είναι όλες εκείνες οι καθημερινές πράξεις ή συνήθειες που μας φέρνουν εγγύτερα σε μια κατάσταση απανθρωποίησης. Εκείνα τα μικρά πράγματα που προσθέτουν κι από ένα τούβλο στον Μεγάλο Τοίχο της ανθρώπινης αποξένωσης – ένας τοίχος όμοιος με το “The Wall” των Pink Floyd, που μεταδίδει μεν μια αίσθηση ασφάλειας (είναι ασφαλής η ζωή μέσα στο τείχος σου), μα ταυτόχρονα απομακρύνει τους έγκλειστους θαμώνες του από κάθε δυνατότητα ουσιώδους επαφής και επικοινωνίας, ο ένας με τον άλλον.

Η επικοινωνία, όπως την εννοώ εδώ, δεν είναι εκείνη η επαφή που προϋποθέτει κοινή γλώσσα. Μπορείς να επικοινωνείς μια χαρά με ανθρώπους με τους οποίους δεν μοιράζεστε ούτε μια κοινή λέξη στο λεξιλόγιό σας – όπως μπορείς να επικοινωνείς σε βάθος με τα ζώα. Οι λέξεις συχνά είναι διεφθαρμένες περισσότερο και από πολιτικούς. Λες μια λέξη και εννοείς άλλη, η οποία με τη σειρά της εκλαμβάνεται αλλιώς, από κάποιον που θέλει να πει κάτι άλλο. Οι ωραιότερες λέξεις του κόσμου (αγάπη, ελευθερία, δημοκρατία, αλήθεια, δίκαιο, και μερικές ακόμα) έχουν διαφθαρεί και μπολιαστεί με μια κρούστα ψεύδους και παραπληροφόρησης. Η κατανόηση μιας γλώσσας και η κατανόηση του νοήματος των λέξεων είναι δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα. Συχνά δεν καταλαβαίνεις ο ίδιος τον εαυτό σου. Ναι, ο Μύθος της Βαβέλ ήταν λάθος – δεν είναι η έλλειψη κοινής γλώσσας εκείνη που αποξενώνει τους ανθρώπους, ούτε η παρουσία της εκείνη που τους φέρνει πάντα πιο κοντά.

Τι μας αποξενώνει λοιπόν; Και γιατί η αποξένωση συνθέτει, ένα προς ένα, τα τούβλα εκείνου που αποκαλώ «ο μικρός καθημερινός φασισμός»;

Θα μιλήσω αρχικά με κάποια δυσάρεστα παραδείγματα από την πολύ πρόσφατη καθημερινότητά μου. Το ένα αφορά ένα περιστατικό που είδα στον ηλεκτρικό και το ονομάζω «ο τραμπούκος και ο γέρος». Το άλλο συνέβη έξω από το σπίτι μου και συμμετείχα άμεσα ο ίδιος. Θα παραθέσω τα συγκεκριμένα περιστατικά (τα οποία νιώθω μεγάλη ανάγκη να μοιραστώ εδώ με τον κόσμο) και στη συνέχεια θα προσπαθήσω να επεκταθώ σε γενικότερα φαινόμενα που συναντούμε – ενώ είμαι σίγουρος πως ο κάθε αναγνώστης θα μπορεί να φέρει στο μυαλό του αντίστοιχες καταστάσεις που έχει δει ή ζήσει ο ίδιος (θα είχε μεγάλο ενδιαφέρον όποιοι αναγνώστες έχετε να μοιραστείτε παραπλήσιες εμπειρίες «μικρού, καθημερινού φασισμού», να τις μοιραστείτε εδώ στα σχόλια – κι εγώ μπορώ ακόμα και να τις προσθέσω στο κεντρικό κείμενο, σαν επίμετρο).

Ας ξεκινήσω λοιπόν με τα πρόσφατα παραδείγματα που έζησα.






Περίπτωση ένα: Ο τραμπούκος και ο γέρος



Ήμουν στον ηλεκτρικό, μεσημέρι. Όχι πολύς κόσμος. Ένας μεγαλόσωμος τύπος, μεταξύ τριάντα και σαράντα χρόνων, καθόταν απέναντί μου. Φορούσε ένα ξεβαμμένο στρατιωτικό τζάκετ. Ο τύπος (έτσι θα τον αποκαλώ στο εξής, «ο τύπος») είχε αγοράσει ένα τραπέζι από κάποιο κατάστημα και το τραπέζι βρισκόταν στο κουτί του – ένα μεγάλο ορθογώνιο κουτί, που στεκόταν όρθιο στη γωνία του βαγονιού, δίπλα στην πόρτα. Ο τύπος καθόταν λίγο παραπέρα, σε μια από τις θέσεις – είχε αφήσει δηλαδή το κουτί, όρθιο, εκτός επίβλεψης.

Ένας ηλικιωμένος κύριος, μεταξύ 70 και 80 χρόνων, μικρόσωμος, αδύνατος, με αραιά μαλλιά, στεκόταν μπροστά στην πόρτα (και στο κουτί) περιμένοντας να φτάσει στη στάση του και να βγει. Μόλις όμως το τρένο έφτασε στην στάση έκανε ένα ελαφρώς απότομο φρενάρισμα – και το κουτί έφυγε από τη θέση του και – παφ! – έπεσε πάνω στα πόδια του ηλικιωμένου.

«Ααα! Ποιος μαλάκας το άφησε…!», έκανε ο γέρος.
Ο τύπος σηκώθηκε, σήκωσε το κουτί από το πάτωμα που είχε πέσει και… άρχισε να βρίζει τον ηλικιωμένο. «Ποιον είπες μαλάκα ρε!». Ο γέρος, σχεδόν σε απολογητικό τόνο, απάντησε: «Με πόνεσες!» Μα ο τύπος, μ’ ένα χαμόγελο στο στόμα του, άρχισε να τον φοβερίζει. «Άντε τράβα, θείο, μη βρεις το μπελά σου! Το καλό που σου θέλω, θείο, ακούς; Φύγε!»

Ο ηλικιωμένος βγήκε έξω. Μα ο τύπος συνέχισε να του φωνάζει, απ’ τα παράθυρα, υψώνοντας το κωλοδάχτυλο και γελώντας χαιρέκακα: «Θα σε γαμήσω, μαλάκα! Θα σε γαμήσω!» Ταυτόχρονα κοιτούσε αριστερά και δεξιά του, τους υπόλοιπους επιβάτες του τρένου, που παρακολουθούσαν τη σκηνή, το χαμόγελο στα χείλη του, λέγοντας συνέχεια «ρε τον μαλάκα», γυρεύοντας ίσως κάποια λεκτική υποστήριξη, κάποιο χαμόγελο τύπου «τι κωλόγεροι υπάρχουν στον κόσμο» ή κάτι σχετικό, ως επιβεβαίωση των απειλών του.

Μα δεν εισέπραξε κάποιο. Ο κόσμος δεν του έδωσε σημασία. Μόνο εγώ τον αγριοκοίταγα κάτω απ’ τα γυαλιά μου. Χτυπάς τον γέρο, τον βρίζεις και από πάνω, επειδή «τόλμησε» να ενοχληθεί που μια κούτα που είχες παρατήσει έπεσε πάνω του.

Μα κάτι έλειπε για να σφραγίσει το περιστατικό. Το κερασάκι στην τούρτα. Να που ήρθε όμως, λίγα δευτερόλεπτα μετά, κι ενώ το τρένο είχε ξεκινήσει πάλι. Περάσαμε μπροστά από μια εκκλησία και ο τύπος – ο ίδιος τύπος που λίγες στιγμές πριν απειλούσε τον γέρο πως «θα τον γαμήσει» – έκανε ευλαβικά… τον σταυρό του.

Ε, φυσικά. Ο σταυρός. Αυτό έλειπε για να δέσει το γλυκό. Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών.



Περίπτωση δύο: Η παρέα και η γάτα






Το περιστατικό που θα σας περιγράψω τώρα σπίλωσε τουλάχιστον για ένα εικοσιτετράωρο την ψυχολογία μου. Το σκεφτόμουν συνέχεια, δεν με έπαιρνε ο ύπνος, ένιωθα την ανάγκη να το συζητήσω – και τώρα να το μοιραστώ. Με ενόχλησε βαθιά και, ως ένα βαθμό, με προβλημάτισε με τις προεκτάσεις που θα μπορούσε να είχε πάρει.

Ήταν δύο περίπου τη νύχτα και ακούω έξω ακριβώς από το σπίτι μου, δίπλα στο παράθυρο (το παράθυρο βρίσκεται λίγο χαμηλότερα από το ύψος του δρόμου) την εύθυμη φωνή ενός νεαρού και τον ήχο ενός υγρού που πέφτει. «Δείτε, κατουράω τη γάτα», τον άκουσα να λέει.

Τινάχτηκα από τη θέση μου, το αίμα να μου ανεβαίνει στο κεφάλι. Η συγκεκριμένη γάτα είναι μία από εκείνες που ταΐζω σε καθημερινή βάση – και η οποία συχνά στέκεται και νιαουρίζει έξω από την πόρτα μου, ώστε να της ανοίξω. Έχει γούστο, σκέφτομαι, και ανοίγω απότομα την πόρτα.

Ένας τύπος γύρω στα 25 στεκόταν έξω ακριβώς από το σπίτι, το πουλί του στο χέρι, και κατουρούσε. Το έδαφος είχε γεμίσει ούρα, που είχαν φτάσει σχεδόν στην εξώπορτα. Η γάτα είχε γίνει καπνός.

«ΤΙ ΚΑΝΕΙΣ ΕΚΕΙ ΡΕ!», φωνάζω.

Ο τύπος δεν περίμενε προφανώς να ανοίξει ο ένοικος την πόρτα και να τον πιάσει στα πράσα. Σήκωσε μεμιάς το παντελόνι του και κίνησε να φύγει. Μαζί του ήταν ακόμα ένας ή δύο φίλοι του και δυο κοπέλες. Λίγο παραπέρα είχε παρκάρει το αμάξι του και κίνησε προς τα κει.

Είχα κοκκινίσει απ’ το θυμό μου. Φώναζα. Παραφερόμουν. «Καλά ρε, κατουράς πάνω στα σπίτια των ανθρώπων!», φώναζα. «Πάνω στη γάτα! ΤΙ ΚΑΝΕΙΣ ΡΕ!»

«Εντάξει, μη δίνεις τόση σημασία» μου είπε ο φίλος του, που θα τον αποκαλώ στο εξής «ο δικηγόρος», μια που είχε την τάση να τον υπερασπίζεται. «Είναι μεθυσμένος», είπε προς δικαιολογία του.

Όρμησα στο σπίτι, βγήκα έξω με μια κάμερα στο χέρι, και άρχισα να τραβάω τη σκηνή και τα πρόσωπα. «Παίρνω τώρα τον αριθμό του αυτοκινήτου σου!», φώναξα, ενώ τα μάτια μου πετούσαν σπίθες. Ήμουν εξοργισμένος. Μα ο πρωταγωνιστής μας, ψύχραιμος, δίχως να δείχνει στο ελάχιστο μεθυσμένος, μου είπε τα εξής:

«Χάνεις τον καιρό σου με αυτό που κάνεις. Πάρε όσες πινακίδες θες. Δεν μπλέκω εγώ. Είμαστε δίπλα με τους μπάτσους, βλέπεις. Είμαι στα Ο.Υ.Κ. Εμείς σας προστατεύουμε. Μη το κάνεις αυτό, γιατί θα βρεις τον μπελά σου».

«Απλά άστο», να μου λέει παράλληλα ο φίλος του ο «δικηγόρος», παρακινώντας με σε ψύχραιμο ύφος.

Στο μεταξύ είχαν πλησιάσει στη σκηνή οι δυο κοπέλες και ένας τύπος – αγνοώ αν ήταν ή δεν ήταν στην ίδια παρέα. Με είδαν που τραβούσα πρόσωπα με την κάμερα και θύμωσαν: «σβήσε τώρα αυτά που έγραψες στην κάμερα, αυτά είναι προσωπικά δεδομένα!» μου κάνουν. Άγγιξα φευγαλέα τον ώμο της κοπέλας κι εκείνη άρχισε να ωρύεται: «ΑΓΓΙΖΕΙΣ ΓΥΝΑΙΚΑ; ΑΓΓΙΖΕΙΣ ΓΥΝΑΙΚΑ;!»

(μα την αλήθεια, το σουρεαλιστικό περιστατικό που σου περιγράφω, φίλε αναγνώστη, συνέβη όπως ακριβώς το διαβάζεις)

Α, δεν πάει καλά ο κόσμος, σκεφτόμουν. Μα ήμουν μόνος σε όλο αυτό. Η γειτονιά κοιμόταν.

«Ναι, σε άγγιξα, μα ήταν λες και αγγίζω γλίτσα», είπα στην κοπέλα – που δεν απάντησε. Στράφηκα στους άλλους. «Θα καθαρίσετε προτού φύγετε!», έκανα.

Ο τύπος που κατούρησε αρνήθηκε. «Δεν κάνω τίποτα». Οι κοπέλες είχαν ήδη απομακρυνθεί. Μόνος του, ο «δικηγόρος» προσφέρθηκε να καθαρίσει. «Θα το κάνω», είπε.

«Μισό λεπτό, λοιπόν», του λέω, «να φέρω έναν κουβά… και να ενημερώσω την ιδιοκτήτρια του σπιτιού». Με το που ανέφερα την ιδιοκτήτρια και κίνησα προς το σπίτι της οι τύποι έφυγαν στο λεπτό.

Και αυτό ήταν.


Street art by Banksy

***


Δεν γνωρίζω τι είναι εκείνο που με εξόργισε περισσότερο σε αυτή την ιστορία. Ο τύπος που αδιάφορος για την καημένη τη γάτα, κατουρούσε γύρω της; Η υστερική που φώναζε πως «την άγγιξα»; (λυπάμαι τους άντρες που πραγματικά αγγίζουν γυναίκες σαν αυτή). Οι έμμεσες απειλές τους, όταν με είδαν να τραβάω με την κάμερα, ώστε να σβήσω αυτά που τράβηξα; Ή το γεγονός πως ο πρωταγωνιστής της πράξης μου είπε απαθώς πως «δεν έχει να φοβηθεί τίποτα απ’ τους μπάτσους, γιατί είναι το ίδιο μαγαζί»;…

Μήπως ήταν οι αντιδράσεις που, εκ των υστέρων (γιατί πάντα έτσι γίνεται) σκέφτομαι πως θα μπορούσα να είχα; Λιγότερο οργισμένες, περισσότερο υπολογιστικές ενδεχομένως. (edit: όχι - μια χαρά ήταν οι αντιδράσεις μου... ο τύπος κατουρούσε πάνω στη γάτα! όσο το σκέφτομαι, τόσο θυμώνω ξανά απ' την αρχή). Όσο αφορά τα στοιχεία που είναι καταχωρημένα (κάποια εξ’ αυτών) στην προσωπική μου κάμερα; Εκ των υστέρων έμαθα πως ο χώρος, όντας κοντινός σε μουσείο, βιντεοσκοπείται ούτως ή άλλως…

Τι ήθελα να πετύχω; Σε αρχική βάση, σίγουρα να σταματήσω τα χειρότερα – φοβήθηκα για τη γάτα και ήθελα να αποτρέψω οποιαδήποτε ζημιά σε βάρος της. Εν συνεχεία ήθελα να ορθώσω μια κάποια αντίδραση στην πράξη τους, έστω σπασμωδική και συναισθηματική. Ήμουν διατεθειμένος να τρέξω στην αστυνομία; Μεταξύ μας, δύσκολα θα έφτανα ως εκεί, από τη στιγμή που δεν έπαθε κανένας τίποτα. Σκέφτομαι επίσης πως θα μπορούσαν να είχαν πάρει χειρότερη τροπή τα πράγματα.

Και αν το αντιμετώπιζα περισσότερο "χαλαρά"; Σε τελική ανάλυση, "χαβαλέ" έκαναν τα παιδιά. Σύμφωνοι... Θα επιστρέψω όμως εκεί που άρχισα. Στη γάτα. Αφήνω στην άκρη τους τραμπούκους και τις απειλές και τους μπάτσους και τις κάμερες και τις υστερικές γυναίκες – μα η γάτα τι φταίει ρε παιδιά. Γιατί να μπλέκει σε αυτόν τον παράλογο κόσμο των ανθρώπων;



Ο φασισμός της καθημερινότητας



Τι είναι ο μικρός, καθημερινός φασισμός; Σε αρχική βάση είναι όλα όσα υψώνουν τείχη ανάμεσά μας. Σε δεύτερη βάση, είναι τα συρματοπλέγματα ανάμεσα στα τείχη. Η αδυναμία της επικοινωνίας· η ωμή σύγκρουση του δυνατού με τον ασθενέστερο· οι τακτικές εκφοβισμού· η επιβολή δια της εξουσίας· η στέρηση του λόγου· ο διαχωρισμός των ανθρώπων σε φατρίες και ομάδες· ο πόλεμος όλων εναντίον όλων.

Ο αρχέγονος νόμος της ζούγκλας που διασπά κάθε κοινωνικό συμβόλαιο, κάθε προσπάθεια ομαδικής συμβίωσης.

Μήπως να αναφέραμε μερικά παραδείγματα ακόμα; Νομίζω κάθε αναγνώστης θα μπορούσε να σκεφτεί κάποια δικά του βιώματα – θα είχε μεγάλο ενδιαφέρον αν τα μοιραζόταν, εδώ, μαζί μας, δημιουργώντας από κοινού ένα ψηφιδωτό «μικρών καθημερινών φασισμών». Θα αναφερθώ παρακάτω σε ορισμένες γενικές περιπτώσεις, από τις οποίες ο καθένας θα μπορούσε να συνθέσει συγκεκριμένα – πολύ συγκεκριμένα – παραδείγματα.







Τα παιδιά που δέχονται bullying στο σχολείο και αντιδρούν υποτακτικά, με φόβο – αντλώντας το λανθασμένο συμπέρασμα πως η φυγή είναι ο μόνος τρόπος αντιμετώπισης… ενώ υπάρχει και η πάλη.

Ο εργοδότης που θεωρεί πως η εταιρία είναι τσιφλίκι του και οι εργαζόμενοι δουλοπάροικοί του – ορίζοντας μόνος του νόμους και κανόνες, αψηφώντας στοιχειώδη εργασιακά δικαιώματα και νομικές υποχρεώσεις – και, αντίστοιχα, οι εργαζόμενοι που αντιδρούν σπασμωδικά, μεμονωμένα, φοβισμένα, δίχως να σμίγουν τις φωνές τους, δίχως να λειτουργούν συλλογικά, ξεχνώντας πως οι ίδιοι συνιστούν την πηγή κάθε πλούτου.

 Οι εταιρίες που κρύβουν την ολική αδιαφορία τους για το ανθρώπινο προσωπικό τους πίσω από έναν πέπλο ανωνυμίας, απρόσωπης ιεραρχίας και αριθμών σε μία λίστα – και αντίστοιχα οι εργαζόμενοι που είναι διατεθειμένοι να αποδεχτούν τα έσχατα μέτρα υποβιβασμού τους για ένα κομμάτι ψωμί.

Οι τακτικές εκφοβισμού της αστυνομίας.

Το κύμα άγχους και τρόμου που αναπαράγεται, σε καθημερινή βάση, από κάθε τηλεοπτικό κανάλι και ένα σημαντικό μέρος του Τύπου (έντυπου και διαδικτυακού) της χώρας. Γιατί τι είναι ο φόβος, αν όχι μέσο ψυχολογικής βίας – άρα και καταστολής.

Η συμπεριφορά κάποιων ανθρώπων στην ουρά στις υπηρεσίες ή στα μέσα συγκοινωνίας· των ανεύθυνων οδηγών στους δρόμους· όσων ρυπαίνουν με σκουπίδια ή βρωμιές τη γειτονιά, τα κτίρια και τη φύση· όλων αυτών που λένε «η πάρτη μου και χέστηκα για όλους τους άλλους». Μια νοοτροπία ιδιαίτερα αγαπητή στον μέσο Έλληνα, θαρρώ.

Η αδιαφορία των περαστικών, όταν μπροστά στα μάτια τους μια ομάδα ντόπιων ξυλοφορτώνουν έναν μετανάστη, έναν νεαρό με μακρύ μαλλί, ή το μέλος κάποιας μειονότητας.

Ο αδιάκοπος αυνανισμός του κινητού, της selfie, της ατάκας στο Facebook, των check-in, της κατανάλωσης και – κυρίως – της επίδειξής της. Και μη με ρωτήσετε ποια η σχέση αυτών με τα παραπάνω… ασφαλώς και έχουν σχέση και το ξέρετε καλά. Γιατί ο «μικρός, καθημερινός φασισμός» δεν αφορά μόνο τον περιορισμό δικαιωμάτων, το κλείσιμο φωνών και τον εκφοβισμό… μα σχετίζεται με κάθε μορφή απώλειας της επικοινωνίας και οχύρωσης των ανθρώπων πίσω από τείχη. Και τι είναι η εικονική πραγματικότητα της επίδειξης και των κυρίαρχων συμπεριφορών στο διαδίκτυο, αν όχι ένας ακόμα τοίχος που υψώνεται και παρεμποδίζει την ουσιώδη επαφή ανάμεσά μας;



Graffiti by Mr. Thomas in Ferentino, Italy

 
Όπως εξάλλου έχω αναφέρει ο ίδιος, κατά καιρούς, στη σελίδα μου στο Facebook… μην πατάτε μόνο like. Μιλήστε. Επικοινωνήστε. Στείλτε ένα ρημάδι μήνυμα. Μην κρύβεστε πίσω από μάσκες… Ελάτε σε επαφή. Γνωριστείτε από κοντά. Και αν δεν ταιριάζετε… δεν χάσατε και κάτι. Τουλάχιστον το επιδιώξατε. Μα πρέπει να γίνει κάπου η αρχή – και δεν θα γίνει όταν κρύβεστε μονίμως πίσω από μια οθόνη. Χαίρομαι που κάποιοι ιδιαίτερα αγαπητοί μου φίλοι προήλθαν από αυτόν ακριβώς τον «ανώνυμο» αρχικά, χώρο του διαδικτύου και από τα κοινωνικά δίκτυα. Μα θλίβομαι όταν βλέπω πως τόσος κόσμος αγνοεί την αληθινή δυναμική τους και περιορίζεται σε αυτό το ατέρμονο παιχνίδι της επίδειξης και του στείρου μιμητισμού.

Αν έπρεπε να φανταστώ μια συμβολική εικόνα για το «φασισμό της καθημερινότητας», εκείνη θα ήταν η εξής: πελώριες γυάλες, η μία δίπλα στην άλλη, ασφυκτικά κλειστές και αυστηρά διαχωρισμένες μεταξύ τους. Κάθε γυάλα περιλαμβάνει έναν άνθρωπο και το μικρόκοσμό του. Οι γυάλες είναι βουτηγμένες όλες σ’ ένα παχύρρευστο χυλό «πληροφορίας» - και αυτός ο χυλός συνιστά τον κοινωνικό τους χώρο. Ο χυλός εδράζεται σ’ ένα καζάνι που βράζει – το καζάνι λέγεται κράτος και οικονομία.

Και αυτά τα καζάνια, το ένα παραταγμένο δίπλα στο άλλο, αυστηρά διαχωρισμένα μεταξύ τους… είναι τα έθνη του κόσμου.

Και η φωτιά που σιγοβράζουν… εκείνη που, κατά τη γνώμη μου, συνιστά τη ρίζα κάθε «μικρού φασισμού της καθημερινότητας» (από τον νταή που βρίζει τον ηλικιωμένο στο τρένο, στον μπάτσο που κατουράει τις γάτες, στον εργοδότη που αδιαφορεί για το προσωπικό του, στον οδηγό που αδιαφορεί για τους κανόνες ασφαλείας, στον τύπο που πετάει σκουπίδια, στον αδιάφορο περαστικό των δρόμων, στον παθητικό δέκτη των Μέσων Ενημέρωσης, στον αιώνιο καταναλωτή…)

Η φωτιά αυτή που σιγοβράζουν τα καζάνια θα μπορούσε να ονομάζεται και «ο καθένας για την ομάδα ή την πάρτη του και χεστήκαμε για όλους τους υπόλοιπους».

Θέλω να πιστεύω πως αυτή δεν είναι η κυρίαρχη τάση των καιρών μας.



Πρόσθετη ενότητα: Σχόλια και σκέψεις από τους αναγνώστες




Η παρούσα ενότητα, επιπρόσθετη στο αρχικό κείμενο, είναι το σημείο που περνάω τη σκυτάλη στους φίλους αναγνώστες του Κουνελιού. Είναι η δική τους φωνή, οι δικές τους σκέψεις, και ίσως κάποια δικά τους βιώματα, όπως τα μετέδωσαν οι ίδιοι μέσω της σελίδας στο Facebook. Κάποια από τα σχόλιά τους έχουν τόσο ενδιαφέρον, που θεώρησα σκόπιμο να τα μεταφέρω εδώ, ώστε να μη χαθούν στο σωρό του Facebook, καταμεσής των selfies και των check-in – και να προσθέσουν στον γενικότερο προβληματισμό. Θα επανέρχομαι σε αυτή την ενότητα, ανανεώνοντάς τη, με περισσότερα σχόλια αναγνωστών.

Όσο και αν η πληθώρα αυτή αρνητικών εικόνων μπορεί να φαντάζει σε κάποιους ως «πεσιμιστική» ή αποθαρρυντική, ο ίδιος δεν θεωρώ πως είναι έτσι απαραίτητα. Σκοπός μου δεν είναι να αποθαρρύνω τον κόσμο ή να μεταδώσω μια αίσθηση ηττοπάθειας. Θα έλεγα αντίθετα πως όσο παρατηρούμε τη σκληρή πλευρά της πραγματικότητας, δίχως ηδονοβλεπτικά συμπλέγματα, δίχως σύνδρομα παθητικής κατανάλωσης, σαν εκείνα που καλλιεργούν τα Μέσα, μα με κριτική διάθεση… τότε ίσως και να γίνει κάτι. Το πρώτο βήμα είναι να συνειδητοποιήσουμε πως υπάρχει αυτή η πλευρά. Το δεύτερο είναι να καταλάβουμε πως αντιμετωπίζεται όχι με στείρα αγανάκτηση – μα με κριτικό πνεύμα. Και το τρίτο είναι να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε – και να πράττουμε.

Και πάντα η πρώτη πράξη είναι να μη σιωπούμε. Να μιλάμε, όπως μπορούμε, όπου μπορούμε. Κάθε φασισμός, μικρός ή μεγάλος, φοβάται τη φωνή του κόσμου – αυτό είναι γνωστό.

Δεν είμαστε μόνοι σε αυτό – το πιστεύω.






Ας πάμε λοιπόν στα σχόλια των αναγνωστών. Βρήκα εξαιρετικά ενδιαφέρον το σχόλιο της Νάντιας, η οποία αναφέρει:

“Ναι, πολλοί έχουμε παρόμοιες εμπειρίες, μικρές φασιστικές ιστορίες καθημερινής τρέλας. Πολλοί γίναμε "μάρτυρες" βίας προς μετανάστες και όχι μόνο στα Μ.Μ.Μ. Πολλοί έχουμε δει κακοποίηση ζώων ή και έχουμε... κακοποιηθεί... τουλάχιστον λεκτικά πολλές φορές. Θα μείνω στον προβληματισμό, μου επιτρέπεις. Είναι φορές που νιώθω ότι πνίγω με τόσο κόπο τον λυγμό μου για το ανθρώπινο είδος που αν δεν βρω τρόπο να τον εκφράσω θα εκραγώ παθαίνοντας κρίση πανικού. Και έχω πάθει πολλές φορές. Είτε γιατί κάποιον ξυλοκόπησαν μπροστά μου, είτε γιατί, αφού με όμορφο τρόπο προσπάθησα να πείσω τα νεαρά τσογλάνια να μην αναστατώνουν τη γειτονιά τα ξημερώματα κάθε ημέρας τρομάζοντας ή ενοχλώντας τον όποιο ύπνο των γειτόνων, έφαγα τα χαστούκια μου και είδα αστράκια. Δεν έχει σημασία.

Οι κρίσεις λοιπόν με οδήγησαν στην αναζήτηση της βίας προς τον εαυτό μας. Και νομίζω ότι η πρώτη μικρή φασιστική συμπεριφορά είναι από εμάς προς τον εαυτό μας. Και δεν το λέω εγωιστικά. Κατά την ταπεινή μου γνώμη όλα ξεκινούν από την έλλειψη σεβασμού κάτ αρχήν προς τον εαυτό μας. Αν κάθε άνθρωπος σεβόταν την ύπαρξη του στον χώρο και τον χρόνο, όπως όλα τα πλάσματα της φύσης, θα σεβόταν και θα υπολόγιζε και ότι ζει και υπάρχει γύρω του. Ο πρωταρχικός μικρός φασισμός είναι προς τον εαυτό μας γιατί εκπαιδευόμαστε να του συμπεριφερόμαστε έτσι, στον εξελιγμένο "πολιτισμένο" κόσμο μας. Θα μπορούσα να γράψω πολλά γι αυτό αλλά το θέτω ως προβληματισμό. Πόσο λιγότερο φασιστική θα είναι η καθημερινότητα όλων αν η συμπεριφορά μας είναι με σεβασμό και αγάπη, που σημαίνει αυτοσεβασμό, αυτοεκτίμηση και εσωτερική ανάπτυξη; Μπορεί να είναι ουτοπία αυτό που σκέφτομαι. Και βέβαια θυμώνω, εναντιώνομαι, φωνάζω, βγαίνω από τα ρούχα μου αλλά με κάποιο τρόπο γυρίζει μπούμερανγκ. Θέλω μόνο να αγαπώ.”

 Η Στέλλα προσθέτει:

“Όλα αυτά τα περιστατικά που ανέφερες επιβεβαιώνουν για ακόμα μια φορά πόσο υστερούμε στο θέμα της παιδείας. Τι να πρωτοθυμηθώ και να αναφέρω; Δυο παιδιά, ένα καλοκαίρι στην γειτονιά μου που βρήκαν εξαιρετικά αστείο το γεγονός να καταστρέψουν ξένη περιουσία σπάζοντας την τζαμαρία ενός μαγαζιού; Μια κοπέλα στη στάση του λεωφορείου να δέχεται σεξουαλική παρενόχληση από έναν μεθυσμένο χωρίς να αντιδράει κι έπειτα αυτός να κατεβάζει το παντελόνι και να κατουράει μπροστά μας; Μια παρέα ''έξυπνων'' να δένει και να πετάει ένα κουτάβι σε γκρεμό; Μια κοπέλα στο αστικό να ουρλιάζει και να στολίζει μια ηλικιωμένη με κινητικό πρόβλημα επειδή ''τόλμησε'' να καθίσει σε μια θέση; Και η λίστα συνεχίζεται και ανανεώνεται καθημερινά... Συμπεριφορές που εκτός από αναισθησία δείχνουν και προσωπική ανασφάλεια. Το ξέσπασμα σε κάθε μορφή έγινε πια επιτακτική ανάγκη μας για να νιώσουμε εμείς ανώτεροι, πιο μάγκες και να καλύψουμε το πρόβλημά μας. Ας γκρεμίσουμε τον τοίχο που χτίσαμε γύρω μας βελτιώνοντας πρώτα απ' όλα τον εαυτό μας, το ''μέσα μας'' για να μάθουμε να σεβόμαστε και τους συνανθρώπους μας.»

Ανάλογο το συμπέρασμα της Emily, η οποία αναφέρει:

«Ο αυτοσεβασμός και η αυτοεκτίμηση είναι σημάδια μιας πολιτισμένης και υγιούς κοινωνίας. Αν ο καθείς δουλέψει με τον εαυτό του, μόνο τότε μπορούμε να μιλήσουμε για ένα καλύτερο κόσμο για ένα καλύτερο αύριο!»

Αναμφισβήτητα, η στάση μας απέναντι στον εαυτό μας είναι η απαρχή – δίχως αυτοσεβασμό πως γίνεται να σεβόμαστε τους άλλους. Στο μεταξύ η Κατερίνα έθιξε μια ακόμα ενδιαφέρουσα πτυχή – εκείνη των προτύπων που επιβάλλει μια κοινωνία από τότε που είμαστε μικροί:

«Νομίζω πως από μωρά υφιστάμενα διάφορους φασισμούς!!Πρέπει-η απόλυτα φασιστική λέξη-να υπηρετούμε πρότυπα εξυπνάδας ομορφιάς μόδας!!Μεγαλώνοντας μαθαίνουμε να κρύβουμε τις ευαισθησίες μας για να προστατευτούμε και να γίνουμε αποδεκτοί!!Κατά τη γνώμη μου λοιπόν είμαστε όλοι τόσο ανελεύθεροι και όλο και λιγότερο ευτυχισμένοι!!»

Θα έλεγα πως τα «πρέπει» σε μια κοινωνία καλύπτουν άφθονους τομείς – από το lifestyle στις επαγγελματικές συνήθειες. Μια κοινωνία όμως που δεν καλλιεργεί την αποδοχή της διαφορετικότητας (στον τρόπο ζωής, στις επιλογές, στην αισθητική, σε όλα) πόσο να απέχει από το φασισμό;

Χαρακτηριστικό και το σχόλιο της Ειρήνης:

«Δυστυχώς η παιδεία έχει κατέβει (και όταν αναφέρομαι σε παιδεία ακόμα και κάποιος «αγράμματος βοσκός» πχ έχει μεγαλύτερη παιδεία από μερικά μορφωμένα ίσως ανθρωποειδή) και φυσικά τα ψυχολογικά-κόμπλεξ έχουν μια ανεξήγητη έξαρση!»

Παραθέτω και το σχόλιο του φίλου Γιάννη:

«Θα αναδιατύπωνα το ''Εκατό μικροί φασισμοί άραγε συνθέτουν έναν μεγάλο φασισμό;'' αλλάζοντας το ρήμα ''συνθέτουν'' με το ''διαμορφώνουν κατάλληλα μυαλά στο να δεχτούν τον φασισμό και σαν κοινωνική οργάνωση''.

Θα αναφερθώ σε ένα περιστατικό που συνέβη πριν 1 χρόνο. Ο λίντερ της ομάδας (γιατρός) κατά της διάρκεια μιας επέμβασης κυριευμένος από άγχος (που δεν απέρρεε από τη δυσκολία του περιστατικού – όπου μερικώς δικαιολογείται – αλλά από ανασφάλεια και ανικανότητα) και μην μπορώντας να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις της κατάστασης έπρεπε να βρει κάποιον αποδιοπομπαίο τράγο. Αυτός βέβαια ήταν κάποιος δεν θα του πει ένα ''ευχαριστώ'' στο τέλος, κάποιος που μετά θα πρέπει να πάρει το παιδί του από το σχολείο και να το κοιτάξει στα μάτια λέγοντάς του πως πρέπει να σέβεται τον συνάνθρωπό του ενώ αυτόν όχι απλά δεν τον σεβάστηκαν αλλά τον εξευτέλισαν.

Έτσι η κάθε μας μέρα πρέπει να γίνει ένα προσωπικό στοίχημα. Θέλει νεύρο και δύναμη όμως, και ελπίζω να μας έχει μείνει λίγο.»



Street art by Etam Cru


Ευχαριστώ βαθιά το φίλο Δημήτρη, για το ακόλουθο σχόλιο που μου άφησε - καταμεσής δυσκολιών, από εκείνες που ορθώνει το ("δημοκρατικότατο", όσο αφορά την επιλογή των ποστ που προβάλλει, για την οποία μοναδικό κριτήριο είναι ο βαθμός δημοφιλίας) Facebook:

«Το κείμενο σου είναι ένας μικρός θησαυρός που πρέπει να διδάσκεται σε παιδιά όσο είναι ακόμα στην ηλικία διαμόρφωσης προσωπικότητας. Δεν μπορώ να προσθέσω κάτι σε ένα τόσο σταράτο κείμενο. Θα σχολιάσω απλώς ότι ο φασισμός της καθημερινότητας έχει γερές ρίζες. Δεν μπορεί να ξεριζωθεί, μπορεί όμως με υπομονή να ελαττωθεί.

Από την αποχαύνωση των σέλφι και την λαχτάρα για αυτοπροβολή, μέχρι τα περιστατικά σε σχολεία και την κακομεταχείριση αθώων ψυχών, ζώα τα λένε κάποιοι υποτιμητικά -μακάρι να μπορούσαν λίγο να τους μοιάσουν- υπεύθυνοι είμαστε εμείς. Και αυτοί που τα κάνουν, και εγώ κούνελε, και εσύ ίσως, που ενώ πιθανότατα δείχνουμε σημάδια αντίστασης ίσως θα μπορούσαμε και καλύτερα. Θα έλεγα πως ζούμε στην βορειότερη χώρα της Αφρικής, ή την δυτικότερη της Ασίας, αλλά ποιος θα καταλάβαινε (άσε που θα αποτελούσε προσβολή ειδικά για την Αφρική).

Όλα ξεκινάνε από εμάς, τα κατάλοιπα και τα κόμπλεξ της ψωροκώσταινας, που έχουν μπολιαστεί από γενιά σε γενιά με τρόπο ευλαβικό, αρνούνται οποιαδήποτε αλλαγή προς τον ορθολογισμό και τον αντιμετωπίζουν σαν κάτι σατανικό. Δέσμιοι ιδεολογιών που προκαλούν θυμό και κατάθλιψη. Συγνώμη αν χάνω τον ειρμό μου αλλά μόλις διάβασα και το άρθρο σου και δεν ήταν ότι πιο ευχάριστο. Προφανώς δεν έπεσα από τα σύννεφα. Συνεχίζω πάντως λέγοντας πως όσο μερίδιο ευθύνης και να έχουμε, είναι καθήκον μας να μεταλαμπαδεύουμε τις αξίες του αυτοσεβασμού. της αγάπης , της λογικής , της ανθρωπιάς ντε, όπως και όποτε μπορούμε. Είτε σε κύκλους μας , είτε στα παιδιά μας αργότερα. Ο άνθρωπος είναι ένα πλάσμα που μπορεί και πρέπει να κάνει τόσο καλό γύρω του.. και όμως. Συγνώμη για τη μακρηγορία μου και ευχαριστώ ξανά για την ευκαιρία που μου έδωσες να διαβάσω το κείμενό σου. (Δυστυχώς υπάρχει και ο φεισμπουκικος φασισμός που εμφανίζει τα ποστ όπως να ναι, χωρίς σειρά)»


Συνεχίζοντας με τα σχόλια των αναγνωστών… Ευχαριστώ τη Μαγδαλίνα για το ακόλουθο σχόλιο:

«Νομίζω πως η αντίδραση κατά τη διάρκεια του περιστατικού είναι αυτό που πάνω απ’ όλα μετράει. Να μη γυρίζουμε την πλάτη, να μη μένουμε σιωπηλοί.»

Όπως και τη Νέλλυ, που θίγει εύστοχα το θέμα της συλλογικότητας – ή της απουσίας της.

«Παρατηρώ στην καθημερινότητα μας πια πως έχει χαθεί κάθε μορφή και κάθε έννοια συλλογικότητας και πως ο καθένας κοιτάζει σ αυτό που θα πεις ή θα προτείνεις τι έχει να κερδίσει και τι παγίδα πιθανόν βρίσκεται πίσω απ αυτό που προτείνεις και οι περισσότεροι αποθηκεύουν τέτοια ποσότητα άχρηστων πληροφοριών που τους διαφεύγει η πραγματική ζωή και η ανθρώπινη επικοινωνία.»

Η Θωμαΐς είχε αυτό να πει:

«Καθημερινός φασισμός είναι η φάλαινα που ψοφάει από τριάντα κιλά πλαστικό σε ακτή του τουριστικότερου νησιού της χώρας. Φασισμός είναι να νιώθεις αναίτια ανώτερος σε αξία από οτιδήποτε άλλο περπατά ,πετά δίπλα σου ,κολυμπά ή φυτρώνει στη γη.»

Η Αναστασία μίλησε για τη φύση του ανθρώπου:

«Σε ένα πιο ευρύ πλαίσιο, η διχόνοια και ο αλληλοσπαραγμός (και όχι μόνο) είναι στην φύση του ανθρώπου από τις απαρχές του είδους του. Ο σάπιενς κανιβάλισε τον Νεάντερταλ και η Ιστορία δεν έχει να δείξει κάτι διαφορετικό παρά παραλλαγές του ιδίου μοτίβου. Φασίστες εναντίον προσφύγων, Δεξιοί ενάντια Αριστερών Αμερικανοί εναντίον Ρώσων, Κινέζοι ενάντια Γιαπωνέζων, σφαγές επί Χίτλερ, σφαγές επί Στάλιν,(και σε μικροκλίματα γείτονας εναντίον γείτονα, παιδί εναντίον παιδιού, άνθρωπος εναντίον ανθρώπου). Ακόμα και ο γεράκος που λες, μπορεί άνετα να τραμπουκίσει ένα παιδάκι αν βρεθεί σε θέση ισχύος. Η φύση του ανθρώπου είναι φρικαλέα και ειδεχθή (παρ’ όλα τα επιτεύγματα της Τέχνης και της Επιστήμης) και το βλέπεις ολοκάθαρα όταν συναλλάσσεσαι με κάποιον που βρίσκεται σε θέση ισχύος. Έτσι ήταν και έτσι θα είναι. (φυσικά, τα άνωθεν είναι προσωπική άποψη και δεν έχουν σκοπό να πείσουν κανέναν :) )»

Θέλω να πιστεύω πως τα πράγματα δεν είναι τόσο ζοφερά, όσο μας παρουσιάζει η Αναστασία – πως το “homo homini lupus” του Hobbes δεν συνιστά το μοναδικό «νόμο» της ανθρώπινης κατάστασης. Ακόμα και αν ισχύουν, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο ποσοστό, οι αρπακτικές και πολεμόχαρες τάσεις που περιγράφονται, δίχως κοινωνικότητα και συνεργασία το ανθρώπινο είδος δεν θα είχε επιβιώσει ούτε 100 χρόνια στον πλανήτη. Και μερικές φορές αυτή ακριβώς η διάθεση συνεργασίας και αλληλεγγύης ήταν που επέτρεψε σε ομάδες και κοινωνίες και ιδέες να αναπτυχθούν.

Ιδιαίτερα περιγραφικό ήταν το σχόλιο του φίλου Θανάση, από το οποίο παραθέτω το τελικό συμπέρασμα:

«Οι σύγχρονες δυτικές κοινωνίες λένε πως διέπονται από δημοκρατικά ιδεώδη, νομοθεσίες που τις στηρίζουν, ποικιλομορφία στις διατάξεις τους κ.ο.κ. Αρχίδια φίλε μου... Οχλαγωγικά καθεστώτα είναι που στηρίζονται σε αυτά τα σάπια εκπαιδευτικά τους συστήματα. Ειδικότερα στην περίπτωση της Ελλάδας η κατάσταση είναι πασιφανής. Το σύστημα για να συντηρηθεί στηρίζεται στον όχλο. Καταστρέφεις την παιδεία σου και δημιουργείς τον όχλο που χρειάζεσαι. Λένε πως έχουμε αντιπροσωπευτική δημοκρατία. Ποια είναι όμως η αμοιβαία προϋπόθεση ένα δημοκρατικό καθεστώς; Ο μορφωμένος πολίτης, ο άνθρωπος με κρίση. Στη χώρα αυτή η κριτική ικανότητα σπανίζει όπως ο χρυσός. Κι έτσι είναι οι περισσότεροι, χωρίς ιδιαίτερη κριτική ικανότητα. Θύματα της κοινωνίας μα η κοινωνία είμαστε εμείς. Κούνελε, μην απελπίζεσαι και μη δυσανασχετείς! Δε μπορούνε όλοι να ακολουθήσουν αυτά τα θέματα. Ένα 5 με 10% του πληθυσμού κι αν, θα μπορούσε να τολμήσει να σκεφτεί κριτικά, μα πόσοι θα περνούσαν από τη σκέψη στη δράση; Δύσκολο να πει κανείς. Το κακό είναι πως δεν υπάρχει φορέας, κουλτούρα ή ό,τι άλλο που να δίνει το κοινωνικό όραμα στο οποίο αυτοί, οι σκεπτόμενοι, να μπορούν να στεγαστούν, να βρούνε ομοίους τους, να ανταλλάξουν απόψεις, να πάρουν δύναμη και να προσπαθήσουν να αλλάξουν τα πράματα. Δεν υπάρχει αυτό»

Πολύ ενδιαφέρον εξάλλου είχε και το ακόλουθο σχόλιο του Θανάση, έπειτα από ένα διάλογο με τη φίλη Pippi – περί αυταρχισμού, φασισμού και πολιτικών χώρων.

«Αυταρχικοί και φασίστες μπορούν να προέρχονται από κάθε πολιτικό χώρο, δεν αντιλέγω. Το θέμα είναι πως πολλές φορές αθέλητά μας ίσως να γινόμαστε κι εμείς τέτοιοι, αν όχι φασίστες με την ακριβή έννοια του όρου, αυταρχικοί σίγουρα. Είναι παρόμοια κατάσταση με αυτή του ρατσισμού, ρατσιστές λίγο πολύ είμαστε όλοι γιατί ο ρατσισμός πηγάζει από τον φόβο για τον άγνωστό. Το θέμα είναι να έχει κανείς την νηφαλιότητα και την τόλμη να κοιτάξει τον εαυτό του στον καθρέφτη και να πει μήπως είμαι ένας από τους πολλούς τελικά κι εγώ; Εκεί ξεκινούν όλα...»

Θα προσυπογράψω το τελευταίο σχόλιο του Θανάση. Ο φασισμός, με την πολιτική και κυριολεκτική έννοια του όρου, αφορά την ακροδεξιά - και μόνο. Ωστόσο οι "φασίζουσες συμπεριφορές" (που συνιστούν και την ουσία του παρόντος κειμένου μου) και ο αυταρχισμός μπορεί να αφορά όλο το πολιτικό φάσμα, όλους τους ανθρώπους, εμάς τους ίδιους. Εκείνο που χρειάζεται είναι μόνιμη επαγρύπνηση και διάθεση αυτοκριτικής.



ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ


@ Το Φονικό Κουνέλι, Απρίλης του 18


Street Art, Exarxeia, by INO


16 σχόλια:

  1. Η εικόνα με τις γυάλες που περιγράφεις νομίζω πως είναι ακριβής. Σίγουρα ζούμε την εποχή του φασισμού και δεν ξέρω κατά πόσο υπάρχει ελπίδα.
    Ως λαός είμαστε ο εαυτούλης μας, και δεν βγάζω τον εαυτό μου απ'έξω, να το ξέρεις.
    Προσωπικά, πολλές φορές νιώθω ότι κινούμαι μέσα σε όχλο και όχι σε μια ανθρώπινη κοινωνία. Δεν υπάρχει σεβασμός σχεδόν πουθενά, ούτε προς τον συνάνθρωπο, ούτε προς τη δημόσια περιουσία, ούτε προς την ομορφιά, ούτε προς την φύση.
    Ειλικρινά, όταν συναντώ ανθρώπους με παιδεία και σεβασμό χαίρομαι τόσο που νομίζω ότι γυρνώ στα παιδικά μου χρόνια, τότε που ήλπιζα σε ένα καλύτερο αύριο.
    Σε θαυμάζω για το κουράγιο σου να αντιμετωπίσεις βραδυάτικα εκείνους τους τύπους, πραγματικά ποτέ δεν μπορείς να ξέρεις πώς θα εξελιχθεί μια τέτοια κατάσταση. Αυτό που σου είπε εκείνος ο τύπος είναι ανάλογο με το "ξέρεις ποιος είμαι εγώ;", που από ό,τι έχω ακούσει ήταν πολύ δημοφιλές την εποχή της δικτατορίας.
    Κοίτα εποχή που διάλεξες για να κάνεις μια ανάρτηση για το φασισμό... (σε πειράζω).
    Όσο για το άλλο περιστατικό, το παρήγορο είναι ότι ο τύπος δεν βρήκε υποστήριξη από κανέναν. Από την άλλη, δεν βρέθηκε ένας να του πει να μιλάει καλύτερα...
    Κάποιος μου είπε κάποτε να φοβάμαι αυτούς που κάνουν μεγάλους σταυρούς. Είναι οι απευθείας απόγονοι των Φαρισαίων της Καινής Διαθήκης (αυτό το δεύτερο το σκέφτηκα εγώ). Η υποκρισία σε όλο της το μεγαλείο.
    Να έχεις ένα όμορφο βράδυ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σ' ευχαριστώ πολύ για το σχόλιό σου, αγαπητή Πίππη. Ελπίζω το ψηφιδωτό της κοινωνίας μας να είναι περισσότερο πολυσύνθετο και πολύμορφο από την μάλλον ζοφερή κατάσταση που περιέγραψα εδώ. Καλή βδομάδα!

      Διαγραφή
  2. Αγαπητέ μου Κούνελε, δυστυχώς έχω ανάλογα περιστατικά σχετικά και με τις 2 περιπτώσεις που ανέφερες... ένα στον ηλεκτρικό κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψής μου στην Αθήνα, όπου ένας μετανάστης δέχτηκε λεκτική-εξυβριστική επίθεση προτού δεχθεί και σωματική [...] επειδή το βλέμμα συναντήθηκε με αυτό του "θιγμένου" επιτιθέμενου [...] , και δεν ίδρωσε το αυτάκι κανενός, μέχρι που άρχισα να παρακινώ κόσμο για να αντιδράσουμε και με κοίταζαν με ένα έντρομο βλέμμα "τρελή είσαι κοπέλα μου,που να μπλέκουμε τώρα ", και εν τέλη σηκώθηκε ένα άλλο κορίτσι από την άλλη μεριά του τρένου προς υπεράσπιση του πρόσφυγα και αμέσως μετά ένα παλικάρι 2 μέτρα ψηλό που μπήκε στη μέση για να προστατέψει τον άνθρωπο που είχε ήδη χτυπηθεί βάναυσα ( έχασε τουλάχιστον 2 δόντια ..) , και κάπου εκεί το τρένο σταμάτησε και άνοιξαν οι πόρτες ,όπου ο επιτιθέμενος εξφενδονίστηκε έξω ουρλίαζοντας συνθήματα ακροδεξιάς-φασιστικής οργάνωσης ... Όσον αφορά τη δεύτερη περίπτωση που ανέφερες, όντας φιλόζωη με ενεργό δράση στην πόλη μου, θα μπορούσα να παραθέτω έως μεθαύριο ανάλογα περιστατικά, κακομεταχείρισης, κακοποίησης και απαξίωσης του βασικού δικαιώματος του "υπάρχειν" των τετράποδων φίλων μας .... Είναι πραγματικά λυπηρό και αποκαρδιωτικό το επίπεδο έκ-πτωσης μεγάλης μερίδας του κοινωνικού συνόλου, με θλίβει βαθύτατα κάθε φορά που διαβάζω μια αναφορά σε ανάλογο περιστατικό, και συμμερίζομαι απόλυτα την αγανάκτηση , τις σκέψεις σου και τους προβληματισμούς σου, όλους, ανεξαιρέτως ... Καλό σου βράδυ, και καλή δύναμη ψυχής, διότι ο κόσμος μας έχει απόλυτη ανάγκη από φωτεινούς φάρους !

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σ' ευχαριστώ ΠΟΛΥ Έλενα που μοιράστηκες εδώ αυτό το σχόλιο! Πρέπει να λέγονται αυτά, παντού, να γεμίσει το διαδίκτυο με παραθέσεις ανάλογων περιστατικών. Ποτέ η σιωπή δεν μπορεί να είναι απάντηση.

      Άκουσα κάποιους να λένε "και να μιλήσεις σάμπως θ' αλλάξει κάτι? μπορεί να βρεις και τον μπελά σου". Δεν συμμερίζομαι αυτή την άποψη, που αποπνέει ηττοπάθεια. Τα πράγματα είναι σκούρα όντως, μια σημαντική μερίδα του πληθυσμού επιλέγει ν' αδιαφορεί... μα οι πράξεις του καθένα ξεχωριστά είναι που κάνουν τη διαφορά - έστω και μικρή, έστω και ελάχιστη.

      Καλή εβδομάδα και καλή συνέχεια!

      Διαγραφή
  3. Η βία μέσα μας/ 'Οταν σηκώνουμε το δάχτυλο για να δείξουμε τον θύτη και το δάχτυλο δείχνει εμάς τους ίδιους. Κάθε φορά που απορρίπτουμε το διαφορετικό, το καταδικάζουμε, το απομονώνουμε. Πρόσφατα βίωσα περιστατικό που ακόμα δυσκολεύομαι να επεξεργαστώ. Παιδιά εναντίον ενός διαφορετικού παιδιού. Όχι νταήδες, αλλά παιδιά που συνήθως γελάνε, παίζουν και βοηθάνε. Και όμως... Η ψυχολογία τού όχλου από εκεί που δεν το περιμένεις.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Είναι πάντα εύκολο να υψώσουμε το δάχτυλο. Η αυτοκριτική είναι πολύ δυσκολότερη. Εν μέρει ο "φασισμός της καθημερινότητας" πηγάζει και από αυτή την έλλειψη αυτοκριτικής... Και αν ένα παιδί είναι δύσκολο να την ασκήσει στον εαυτό του, δεν θα λέγαμε το ίδιο για τους γονείς του. Ευχαριστώ για το σχόλιό σου, Κωνσταντίνα.

      Διαγραφή
  4. Θέτοντας το απλά, ίσως και λίγο απλοϊκά, η βάση του φασισμού είναι "Φώναξε για να μην καταλάβει κανείς αυτό που είσαι ή καλύτερα αυτό που δεν είσαι". Αν σε αυτό προσθέσουμε και το ότι όλοι έχουμε γαλουχηθεί με την επιλογή της ευκολίας, προκύπτει η παρούσα κατάσταση, ένα κομμάτι της οποίας περιέγραψες!
    Όταν πάση θυσία θέλεις ν' αποφύγεις την διαδικασία της βελτίωσης, γιατί αντικειμενικά είναι πολύ δύσκολη, αλλά βαθιά μέσα σου ξέρεις την αλήθεια, η μόνες λύσεις που προκύπτουν είναι είτε ν' αναδείξεις την ανεπάρκεια των υπολοίπων ώστε να ξεχωρίσεις, είτε - επιλεκτικά πάντα - να αντιμετωπίσεις "δυναμικά" περιπτώσεις ανούσιες προκειμένου να παραπλανήσεις!
    Σε αυτή την παγίδα έχουμε πέσει κατά καιρούς όλοι, άλλοτε λιγότερο άλλοτε περισσότερο. Στην ουσία κι εσύ αυτό έκανες αγαπητέ Κούνελε. Αντέδρασες δυναμικά στην περίπτωση της γάτας ενώ για τον συνάνθρωπο στο τραίνο περιορίστηκες σ' ένα αγριεμένο βλέμμα. Είναι το ντάντεμα του εαυτού μας που τόσο έχουμε ανάγκη.
    Θεωρώ πως αυτό το κομμάτι της "κοινωνίας" δεν πρόκειται ν' αλλάξει ποτέ γιατί ποτέ ο άνθρωπος δεν θα βάλει ως πρωταρχικό σκοπό της ζωής του την βελτίωση του εαυτού του. Δεν μας μεγαλώνουν έτσι, δεν μας το μαθαίνει κανείς και δεν το βλέπουμε πουθενά. Κάποιοι λίγοι που μπορεί να το κάνουν καταλήγουν να είναι οι αλαφροΐσκιωτοι του χωριού και πολύ εύκολα και γρήγορα στοχοποιούνται απ' τον φόβο μην χαλάσουν την πιάτσα.
    Η ανάλυση κάθε κοινωνικού προβλήματος πάντα θα καταλήγει σε προβληματικές μονάδες οι οποίες αρνούνται ν' αντιμετωπίσουν την αλήθεια τους. Είτε σωπαίνοντας είτε φωνάζοντας επιλεκτικά, θα παραμένουμε πάντα απογοητευτικά ίδιοι!

    http://shatteredglimpses.blogspot.gr/2013/07/blog-post.html#.WuCHlC5uY2w

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αν όμως η αυτοκριτική, που καλείς να κάνουμε, δεν οδηγεί σε κάποιες πρακτικές σκέψεις για επίλυση των προβλημάτων, τότε ποιο το νόημά της; Η αυτομαστίγωση; Νομίζω το σχόλιό σου μοιάζει με ένα γιγάντιο Κατηγορώ δίχως όμως να αφήνει το περιθώριο κάποιας λύσης - με ένα μεγάλο δωμάτιο δίχως κανένα παράθυρο από το οποίο μπορεί να μπαίνει λίγος αέρας.

      Οι αντιδράσεις στα περιστατικά πάντα εξαρτώνται και επικαθορίζονται από το πλαίσιο - μια μελέτη της κοινωνικής ψυχολογίας είναι αρκετή για να το καταδείξει αυτό. Αν στην περίπτωση του νταή στο τρένο περιορίστηκα σε αυτό το βλέμμα, σε άλλες περιπτώσεις (που δεν θεώρησα σκόπιμο να καταγράψω εδώ) αντέδρασα αλλιώς, μόνος μεταξύ όλων. Μα θέλω να πιστεύω πως ο σκοπός του σχολίου σου δεν είναι η πρόκληση ενοχών ή κάτι τέτοιο (ή το αντίθετο, να καυχιέται ο γράφων για τις συμπεριφορές του), γιατί αν είναι, τότε μοιάζει με κάποιο μεγάλο Δάχτυλο που δείχνει... μα δεν προτείνει λύσεις.

      Και δυστυχώς το τελικό συμπέρασμά σου είναι υπερβολικά απαισιόδοξο. Θα σε παρακινούσα να δεις την πρόσθετη ενότητα, με τα σχόλια των αναγνωστών. Ειπώθηκαν ήδη κάποια πράγματα που, κατά τη γνώμη μου, σπρώχνουν τη συζήτηση παραπέρα, δίχως να μας κάνουν να θέλουμε να κλειστούμε στα καβούκια μας.

      Διαγραφή
    2. Ήλπιζα να είχες προσέξει πως σε ολόκληρο το κείμενο χρησιμοποιώ πρώτο πληθυντικό. Αυτό σημαίνει πως δεν έχω σκοπό να κατηγορήσω τους άλλους αφήνοντας τον εαυτό μου απ' εξω και σίγουρα όχι να καυχηθώ. Για μένα ολα ξεκινάνε απ' την αυτοκριτική γιατί αυτή είναι που φέρνει την παρατήρηση,την συνειδητοποίηση και κατά συνέπεια την βελτίωση. Απο 'κει και πέρα δεν είναι αυτονόητο πως όταν η κάθε μονάδα βελτιωθεί θα βελτιωθεί και η κοινωνία ως σύνολο αυτών των μονάδων; Πρέπει με κάποιο τρόπο ν' αποδείξω το αυτονόητο;
      Αν εγώ είμαι μία υγιής μονάδα, έχω δημιουργήσει έναν υγιή μικρόκοσμο γύρω μου και αν αυτό γίνει απ' όλους η ίδια η κοινωνία δεν θα είναι υγιής; Αν αυτό δεν είναι λύση ειλικρινά δεν μπορώ να σκεφτώ τι είναι!

      Διαγραφή
    3. Ναι, αυτό σίγουρα είναι μια καλή αρχή για να δοθεί μια λύση στο πρόβλημα - η αυτοκριτική. Δεν το θεωρώ καθόλου αυτονόητο πάντως. Όσο αφορά το κείμενό σου, χρησιμοποιείς τον πρώτο πληθυντικό, μα επίσης χρησιμοποιείς τον β' ενικό: το "εσύ". Αναφέρομαι στην 2η και 3η παράγραφο, της οποίας δεν μπορώ να εξιχνιάσω απόλυτα το νόημα - και αν συνιστά κάποιου είδους "μομφή" απέναντί μου ή μιλάς γενικά. Δυστυχώς αν κριτικάρεις την αντίδραση που είχα υπό συγκεκριμένες συνθήκες φοβάμαι πως καταλήγεις απλά να υψώνεις ένα ακόμα δάχτυλο, εκ του ασφαλούς.

      Διαγραφή
    4. Επίτρεψε μου να εξακολουθώ να το θεωρώ αυτονόητο. Η κοινωνία είναι σύνολο μονάδων και αυτόματα προσδιορίζεται απ' τα χαρακτηριστικά των μονάδων της. Δεν γίνεται διαφορετικά. Συνεπώς αν δεν μας αρέσει κάτι στην κοινωνία, κάτι πρέπει ν' αλλάξει στις μονάδες που την απαρτίζουν (άνθρωποι) και αυτό γίνεται μόνο μέσω της αυτοκριτικής και αυτοβελτίωσης.
      Όσον αφορά την αναφορά στην προσωπική σου εμπειρία, το χρησιμοποίησα ως παράδειγμα για να ενισχύσω αυτό που έγραφα θεωρώντας ότι επιβεβαιώνει τα γραπτά μου. Γι' αυτό χρησιμοποίησα το "εσύ".
      Αν και δεν κατανοώ πλήρως τον λόγο της ενόχλησης σου, θα κάνω μια προσπάθεια να σου εξηγήσω. Πρώτον όταν αποφασίζεις να μοιραστείς ένα κείμενο σου με κάποιους άλλους, είναι σαν να δίνεις την άδεια σχολιασμού και κριτικής. Ο σχολιασμός δεν μπορεί να είναι πάντα θετικός, θα υπάρξουν και κάποιες αρνητικές τοποθετήσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι υψώνω το δάχτυλο ή ότι σε κατηγορώ. Σχολιάζω απλά!
      Απ' την στιγμή λοιπόν που το έκανα με ευγένεια, θεωρώ ότι έχω το δικαίωμα αυτό. Απ' την άλλη βέβαια κι εσύ έχεις το δικαίωμα να μην δέχεσαι την αρνητική κριτική παρά μόνο την θετική. Και οι δύο ασκήσαμε τα δικαιώματα μας.
      Θα έπρεπε όμως, πάντα κατά την ταπεινή μου άποψη, να είσαι λίγο πιο δεκτικός στα πάσης φύσεως σχόλια ακόμα κι όταν αυτά δεν είναι αυτά που θα ήθελες!

      Διαγραφή
    5. Το "αυτονόητο" δεν αφορά εμένα προσωπικά, μα τον κόσμο έξω. Αν παρακολουθούσες το περιεχόμενο των αναρτήσεων του blog από παλιά, θα γνώριζες πως η άποψη περί "μονάδας που κάνει τη διαφορά" είναι μια άποψη που τη συμμερίζομαι απόλυτα.

      Πέραν αυτού... Εξακολουθώ να μην κατανοώ το περιεχόμενο της "κριτικής" σου, ήδη από το αρχικό σου σχόλιο - μπορεί η ίδια να καταλαβαίνεις τι θες να πεις, ενδεχομένως να υποστηρίζεις και κάτι με το οποίο ταυτίζομαι απόλυτα – μα δεν γίνεται πάντα κατανοητό από τους άλλους αν δεν εκφράζεσαι κατάλληλα. Δεν κατάλαβα ποια είναι η κριτική σου και ποια σχέση έχει με το περιεχόμενο των ιδεών που αναπτύσσονται στο κεντρικό κείμενο. Μα δεν χρειάζεται να δοθεί άλλη έκταση εδώ σε αυτό το θέμα - η κουβέντα δυστυχώς δεν οδηγεί σε κάποια μεγαλύτερη αμοιβαία κατανόηση. Το «δάχτυλο» που αναφέρω εξακολουθεί να χαρακτηρίζει το πνεύμα των σχολίων σου (όπου «υποδεικνύεις» στον άλλο πως πρέπει να δέχεται τις κριτικές, κλπ).

      Θα μπορούσε να προστεθεί και αυτή η αδυναμία επικοινωνίας ως ένα από τα "μικρά καθημερινά ζητήματα που υψώνουν τοίχους μεταξύ μας". Ταιριάζει απόλυτα με το πνεύμα του κειμένου.

      Θα κλείσω λέγοντας πως είμαι επιλεκτικά δεκτικός στην κριτική. Πρώτα, χρειάζεται η κριτική να γίνεται κατανοητή (κάτι που εδώ δεν συνέβη - ουδέποτε κατάλαβα το περιεχόμενο της κριτικής σου).

      Κατά δεύτερο, ο παρών χώρος μπορεί να είναι "ανοιχτός" σε σχόλια, δεν συνιστά όμως και λαϊκή αγορά. Είναι, σε τελική ανάλυση, το διαδικτυακό μου σπίτι. Σύμφωνοι, ο καθένας "μπορεί" να γράψει ό,τι θέλει, μα αυτό δεν σημαίνει πως κάθε σχόλιο γίνεται εξίσου αποδεκτό – ασκείς κριτική; θα δεχτείς με τη σειρά σου.

      Αποδέχομαι τις κριτικές εκείνες που μπορούν να με κάνουν καλύτερο, εκείνες που ενισχύουν τις θετικές πλευρές μου και κοιτάζουν να βελτιώσουν τις αρνητικές – μόνο εκείνες όμως. Η εποικοδομητική μορφή κριτικής θυμίζει τη σχέση δασκάλου-μαθητή και σκοπός της είναι η ενίσχυση του δεύτερου. Από την άλλη, η αρνητική μορφή κριτικής (από την οποία ξεχειλίζει το διαδίκτυο) μοιάζει περισσότερο με τη σχέση μεταξύ δύο αντίπαλων στρατοπέδων στη μάχη - μόνος σκοπός η ισχύς και η επίδειξη του ενός, έναντι του άλλου. Και φυσικά ούτε λόγος για αμοιβαία γνώση – συνήθως κανείς δεν ξέρει κανέναν, ούτε αποσκοπεί στο να μάθει.

      Γενικά μιλάω - δες το σαν επέκταση του προβληματισμού του κειμένου, για να μη φαίνεται εντελώς εκτός τόπου και χρόνου αυτή η σειρά σχολίων.

      Καθώς δεν επιθυμώ να μονοπωλήσει ο παρών διάλογος τα σχόλια, αν επιθυμείς να επεκταθείς περισσότερο δεν έχω καμία αντίρρηση - αλλά παρακαλώ όχι εδώ. Υπάρχουν στοιχεία επικοινωνίας στο blog, μπορείς αν θες εκεί. Να ξέρεις: είμαι ανοιχτός στην κριτική που έχει σκοπό τον διάλογο – όχι στην κριτική που έχει σκοπό την κριτική.

      Διαγραφή
  5. Ζούμε την εποχή του εγωισμού. Δεν χρειάζονται πολλά πράγματα, απλά να ξυπνήσουμε από το λήθαργο της ενασχόλησης με τον εαυτό μας και να κοιτάξουμε πως μπορούμε να βοηθήσουμε σαν μέρος ενός συνόλου. Πρέπει να (ξανα)μάθουμε την έννοια της κοινότητας και της αλληλεγγύης.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Θα συμφωνήσω μαζί σου, φίλε μου. Η επαναφορά της έννοιας και της πρακτικής της κοινότητας είναι το ζητούμενο.

      Διαγραφή