Τζακ Κέρουακ : Χαϊκού ποίηση σε τζαζ νότες

Enter the rabbit's lair...

Created with Sketch.

Τζακ Κέρουακ : Χαϊκού ποίηση σε τζαζ νότες

Τζακ Κέρουακ - Χαϊκού ποίηση σε τζαζ νότες. Ένα αφιέρωμα από το Φονικό Κουνέλι

Αντίκρυ σ’ έναν πολιτισμό που συχνά καυχιέται για την επίδειξη της ανουσιότητάς του, η ποιητική φόρμα του χαϊκού μοιάζει με την απάντηση σε κάποιο αρχέγονο ερώτημα που ξεχάσαμε να θέτουμε. Σύντομα και περιεκτικά, τα ιαπωνικά χαϊκού περικλείουν σε λίγες μόνο συλλαβές εικόνες ενός κόσμου που δείχνουν αιώνιες. Σαν αποτύπωση στο χαρτί μιας άχρονης αλήθειας, το τίναγμα των φτερών μιας πεταλούδας ή το ελαφρό λίκνισμα των φύλλων του δέντρου, έχοντας αποδράσει από τον κύκλο της φθοράς και της κίνησης, μετουσιωμένα σε παντοτινές σκηνές ενός κόσμου που, ενίοτε, θυμίζει ο ίδιος μια πελώρια σκηνή.

Μεταξύ των λογοτεχνών που επηρεάστηκαν από την τέχνη των χαϊκού ήταν και ο Τζακ Κέρουακ [Jack Kerouac] – ο βασικός εκπρόσωπος μιας ολόκληρης γενιάς αμερικανών συγγραφέων και καλλιτεχνών που έστρεψαν την πλάτη τους στον πολιτισμό των καιρών τους και αναζήτησαν εναλλακτικές μορφές έκφρασης – και όχι μόνο. Για τους εκπροσώπους της “beat” λογοτεχνίας, τέχνη δεν ήταν εκείνο μόνο που καταγράφεις σ’ ένα χαρτί ή αποτυπώνεις σ’ έναν καμβά… μα η ίδια η ζωή σου και ο τρόπος που επιλέγεις να τη ζήσεις. Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, πως το περιβόητο «Στο Δρόμο» [“On the Road”] του Κέρουακ συνιστά, πρωτίστως, ένα αυτοβιογραφικό έργο.

Ο Κέρουακ σταδιακά εμβάθυνε στη φιλοσοφία του βουδισμού. Είχε μάλιστα περάσει δύο μήνες κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 1956 στη λεγόμενη «Κορυφή της Απομόνωσης» [Desolation Peak], ένα βουνό στα σύνορα ΗΠΑ και Καναδά, δουλεύοντας ως επόπτης πυρκαγιών. Εκεί, μόνος και απομονωμένος απ’ τον κόσμο, παρέδωσε ορισμένα από τα κλασικά του έργα πάνω στη μοναχικότητα και τη φιλοσοφία του βουδισμού – καθώς και μια σειρά από χαϊκού.

Πέρα από την ανατολική φιλοσοφία, ο Κέρουακ έτρεφε μια αδυναμία στη τζαζ – όπως όλοι οι μπήτνικ των καιρών του. Δεν δίστασε, μάλιστα, να απαγγείλει ο ίδιος αρκετά από τα πεζά, όσο και ένα μέρος από τα χαϊκού του υπό τη μουσική υπόκρουση τζαζ: το αποτέλεσμα είναι τρεις δίσκοι μελοποιημένης λογοτεχνίας που παρέδωσε στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 50. Πρόκειται για μια μοναδική σύζευξη μουσικής και λόγου, που αποκαλύπτει μεταξύ άλλων την πολυδιάστατη φύση των αναζητήσεων της γενιάς του beat – η οποία έμελλε να επηρεάσει με τη σειρά της μεταγενέστερους καλλιτέχνες όπως ο Tom Waits και η Patti Smith.

Μια τέτοια σύζευξη της ποίησης και της μουσικής θα σας παρουσιάσω σήμερα, λοιπόν! Ο λόγος για τον δίσκο του Τζακ Κέρουακ “Blues and Haikus” του 1959, και το εναρκτήριο κομμάτι με τίτλο “American Haikus”. Πρόκειται για μια μοναδική δεκάλεπτη απαγγελία των χαϊκού του Κέρουακ από τον ίδιο, τα οποία συνοδεύονται από δύο σαξόφωνα (ας γίνει μνεία στους σαξοφωνίστες Al Cohn και Zoot Sims). Τα «αμερικάνικα» χαϊκού του Κέρουακ ξεφεύγουν από τους αυστηρούς κανόνες των ιαπωνικών, όσο αφορά τον συλλαβισμό – και όπως αναφέρει ο ίδιος, αγκαλιάζουν όψεις της «ποπ» κουλτούρας των καιρών του. Μην έχετε όμως καμία αμφιβολία: ο Κέρουακ είναι πάντα πρωτοπόρος ακόμα και αν αναφέρεται σε «ποπ».

Jack Kerouac - Blues and Haikus poetry and jazz album

Κάθε χαϊκού απαγγέλεται στη σιωπή (όπως του αρμόζει) – και συνοδεύεται έπειτα από ένα διαφορετικό ριφ σαξοφώνου, σύντομο και περιεκτικό όπως το αντίστοιχο ποίημα. Και όπως το ποίημα αποτυπώνει σε λίγες μόνο λέξεις εικόνες και διαθέσεις που φαντάζουν άχρονες, αντίστοιχα κάθε μουσικό ριφ μοιάζει να απομιμείται το αντίστοιχο ποίημα, φέροντας μια ξεχωριστή διάθεση και ζωγραφίζοντας με νότες μια σύντομη αιωνιότητα.

Τα χαϊκού του Κέρουακ είναι μοντέρνα και ταξιδιάρικα – όπως ταξιδιάρικη και φευγάτη υπήρξε η συνολική λογοτεχνική του παρουσία. Συγκρίνοντάς τα με τα ιαπωνικά χαϊκού, είχε πει ο ίδιος πως: «τα αμερικάνικα χαϊκού δεν είναι ακριβώς σαν τα ιαπωνικά χαϊκού. Τα ιαπωνικά χαϊκού είναι αυστηρά προσαρμοσμένα σε δεκαεφτά συλλαβές, μα καθώς η δομή της γλώσσας διαφέρει, δε νομίζω πως τα αμερικανικά χαϊκού (σύντομα ποιήματα των τριών στίχων που στοχεύουν να ξεχειλίζουν με το Κενό ή με το Όλο) θα έπρεπε να ανησυχούν για τις συλλαβές, μια που η αμερικανική ομιλία τείνει ούτως ή άλλως προς την ποπ. Πάνω απ’ όλα το χαϊκού οφείλει να είναι απλό και ελεύθερο από κάθε ποιητικό τέχνασμα, να ζωγραφίζει μια μικρή εικόνα και, μολαταύτα, να είναι αέρινο και γεμάτο χάρη, σαν μια Παστορέλα του Βιβάλντι.»

Ήρθε λοιπόν η ώρα ν’ απολαύσουμε τη μελοποιημένη απαγγελία του Κέρουακ! Αρκετά από τα χαϊκού που σας παρουσιάζω περιλαμβάνονται στο δεκάλεπτο “American Haikus”. Επέλεξα να τα παρουσιάσω στην αυθεντική τους γλώσσα – όλοι διαβάζουμε αγγλικά. Στο τέλος της ανάρτησης ακολουθεί το μουσικό κομμάτι, το οποίο και οφείλετε φυσικά να ακούσετε. Ελάχιστες φορές έχουν κατορθώσει η ποίηση και η νεότερη μουσική να εναρμονίσουν τη φωνή τους με τόσο ταιριαστό τρόπο.

Και, για λίγο έστω, η πεταλούδα τίναξε τα φτερά της και φάνηκε να μας μιλά με νόημα, για εκείνο που πάντα φεύγει, πάντα χάνεται – και πάντα ίδιο μένει, πάντα αναγεννημένο, πέρα και έξω από τη φθορά του χρόνου.

50 miles from N.Y.
    all alone in Nature,
The squirrel eating

A big fat flake
    of snow
Falling all alone

A car is coming but
    the cat knows
It’s not a snake

After supper
    on crossed paws,
The cat meditates

After the earthquake,
    A child crying
In the silence

After the shower,
    among the drenched roses,
the bird thrashing in the bath

Ah, the crickets
    are screaming
at the moon

All these sages
    Sleep
with their mouths open

Am I a flower
    bee, that you
Stare at me?

Among the nervous birds
    the morning dove
Nibbles quietly

Desolation Peak USA

Ancient ancient world
    – tight skirts
By the new car

And the quiet cat
    sitting by the post
Perceives the moon

A quiet Autumn night
    and these fools
Are starting to argue

At a Coney Island
    hamburger
In Vancouver Washington

At night
    The girl I denied
Walking away

Aurora borealis
    over Mount Hozomeen –
The world is eternal

Barley soup in Scotland
    in November –
Misery everywhere

Beautiful young girls running
    up the library steps
With shorts on

Blizzard in the suburbs
    – old man driving slowly
To the store 3 blocks

Blowing in an afternoon wind,
    on a white fence,
A cobweb

Came down from my
    ivory tower
And found no world

Cat eating fish heads
    – All those eyes
In the starlight

Cloudy autumn nite
    – cold water drips
in the sink.

Crossing the football field,
    coming home from work,
The lonely businessman

Debris on the lake
    – my soul
Is upset

Drunk as a hoot owl
    writing letters
By thunderstorm

Dusk – the bird
    on the fence
A contemporary of mine

Empty baseball field
    – A robin,
Hops along the bench

Evening coming –
    The office girl
unloosing her scarf

Flowers
    aim crookedly
At the straight death

For a moment
    the moon
Wore goggles

Following each other,
    my cats stop
When it thunders

Frogs don’t care
    just sit there
Brooding on the moon

Glow worms
    brightly sleeping
On my flowers

God’s dream,
    It’s only
A dream

Haiku, shmaiku, I cant
    understand the intention
of reality

Holding up my purring
    cat to the moon,
I sighed

How’d those guys
    get in here,
those two flies?

How many cats they need
    around here
For any orgy?

I made raspberry fruit jello
    The color of rubies
In the setting sun

I’m back here in the middle
    of nowhere –
At least I think so

In my medicine cabinet
    the winter fly
Has died of old age

In the desert sun
    in Arizona,
A yellow railroad caboose

I said a joke
    under the stars
– No laughter

I’ve turned up
    the lamp again
– The sleeping moth

I went in the woods
    to meditate –
It was too cold

Lay the pencil
    away – no more
thoughts, no lead

Listening to birds using
    different voices, losing
My perspective of History

Looking for my cat
    in the weeds,
I found a butterfly

Middle of my Mandala
    – Full moon
In the water

Mild spring night –
    a teenage girl said
“Good evening” in the dark

Neons, Chinese restaurants
    coming on –
Girls come by shades

Manhattan Beach California, 1950's

New neighbors
    – light
In the old house

Nightfall,
    boy smashing dandelions
with a stick

Nightfall – too dark
    to read the page,
Too cold

Nirvana, as when the rain
puts out a little fire

No imaginary judgments
    of form,
The clouds

No telegram today
    – Only more
Leaves fell

Oh I could drink up
    The whole Yellow River
In my love for Li Po!

One flower
    on the cliffside
Nodding at the canyon

Peeking at the moon
    in January, Bodhisattva
Takes a secret piss

Protected by the clouds,
    the moon
Sleeps sailing

Rainy night
    – I put on
My pajamas

River wonderland –
    The emptiness
Of the golden eternity

Seven birds in a tree,
    looking
In every direction

Sleeping on my desk
    head on the sutras,
my cat

Ο Τζακ Κέρουακ και η γάτα του / Jack Kerouac and his cat

Spring dusk
    on Fifth Avenue,
A bird

Spring night –
    a leaf falling
From my chimney

The bird’s still on top
    of that tree,
High above the fog

The cow, taking a big
    dreamy crap, turning
To look at me

The flowers don’t seem
to mind
the stupid May sunshine

The fly, just as
    lonesome as I am
In this empty house

The jazz trombone,
    The moving curtain,
– Spring rain

The moon had
    a cat’s mustache,
For a second

The new moon
    is the toe nail
Of God

The tree looks
   like a dog
Barking at heaven

There’s no Buddha
    because
There’s no me

The sky is still empty,
    the rose is still
On the typewriter keys

The sleeping moth –
    he doesn’t know
The lamps turned up again

Too hot to write
    haiku – crickets
and mosquitoes

Velvet horses
    in the valley auction –
Woman sings

Walking down the road with dog
– a crushed leaf

Well, here i am
    2 p.m.
What day is it?

Why’d I open my eyes?
    because
I wanted to

What is Buddhism?
    – A crazy little
Bird blub

White rose with red
    splashes – Oh
Vanilla ice cream cherry!

Who wd have guessed
    that a January moon
could be so orange!

Why explain?
    bear burdens
In silence

Wild to sit on a haypile,
    Writing Haikus,
Drinkin wine

Παρουσίαση: Το Φονικό Κουνέλι, Ιούλιος 20

Tags: , , , , , , , , , , , , ,

2 Responses

  1. Πολύ καλή ανάρτηση

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

shares